فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایالات متحده روز پنجشنبه اعلام کردند در حال حاضر هیچ مانع فنیای بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی را از بازگشت به تأسیسات هستهای آسیبدیده ایران بازنمیدارد، و گفتند مدیرکل آژانس بارها این را روشن کرده است.
این چهار کشور در بیانیهای مشترک که فرانسه آن را در شورای حکام آژانس در وین قرائت کرد، افزودند ایران نباید صرفاً بهخاطر اجازه بازرسی از نیروگاه بوشهر انتظار «ستایش» داشته باشد، تا زمانی که بازرسان را از دسترسی به بقیه تأسیسات اعلامشدهاش بازمیدارد.
آنان با استناد به تازهترین گزارشهای رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفتند راستیآزمایی میدانی از فوریه ۲۰۲۶ به نیروگاه بوشهر محدود بوده و آژانس از تهران اطلاعاتی درباره وضعیت تأسیسات و مواد هستهای اعلامشدهاش دریافت نکرده است.
بیانیه تأکید کرد اجرای توافقنامه پادمان هستهای «نمیتواند بهصورت یکجانبه تعلیق شود»، و هشدار دادند اگر به هر کشوری اجازه داده شود زمان و شیوه اجرای تعهداتش را برگزیند، «ضربهای ویرانگر» به نظام بینالمللی پادمان وارد میشود.
آنان گفتند آژانس، در نتیجه «راهبرد وقتکشی» ایران، نمیتواند نتیجه بگیرد مواد هستهای اعلامشده از فعالیتهای صلحآمیز منحرف نشدهاند، و حدود ۱۸ ماه است «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا که پیشتر راستیآزمایی کرده بود، از دست داده است.
در این بیانیه آمده است این چهار کشور همچون گروسی نگراناند که آژانس همچنان از دسترسی به چهارمین تأسیسات غنیسازی اعلامشده ایران در اصفهان محروم است و اطلاعاتی درباره آن ندارد.
آنان تهران را متهم کردند از ارائه توضیحات درباره مسائل پادمانی معوق خودداری میکند، بند اصلاحشده ۳.۱ مربوط به اطلاعرسانی زودهنگام درباره تأسیسات هستهای را اجرا نمیکند، و قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام را که خواستار اجرای فوری پروتکل الحاقی و تصویب آن هستند نادیده میگیرد.
کشورهای غربی تأکید کردند ایران همچنین مانع آن میشود که آژانس پایبندی این کشور را به قطعنامههای مرتبط شورای امنیت راستیآزمایی کند؛ قطعنامههایی که تهران را ملزم به تعلیق همه فعالیتهای غنیسازی اورانیوم، بازفرآوری و پروژههای مرتبط با آب سنگین میکنند.
این بیانیه یادآور شد شورای حکام در سپتامبر، «با اکثریتی گسترده»، قطعنامهای برای گزارش عدم پایبندی ایران به توافقنامه پادمان به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کرد؛ قطعنامهای در ادامه قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ که به این نتیجه رسیده بود ایران به تعهداتش پایبند نبوده است.
چهار قدرت بزرگ از تهران خواستند «بدون تأخیر بیشتر» با آژانس همکاری کند تا گامهای فنی لازم برای از سرگیری کامل بازرسیها، از جمله ارائه اطلاعات درخواستی و تسهیل راستیآزمایی در همه تأسیسات، اجرا شود.
بیانیه خاطرنشان کرد گامهای یادشده «مشخص و دستیافتنیاند و میتوان آنها را بهسرعت اجرا کرد» و موضوع اکنون «بر عهده ایران است» که فرصت را غنیمت بشمرد و مسیرش را تغییر دهد.
آنان حمایت خود را از تلاشهای جاری برای رسیدن به راهحلی مذاکرهای اعلام کردند که خطر گسترش هستهای مرتبط با برنامه ایران را «بهشکلی قابل راستیآزمایی» برطرف کند، و تأکید کردند پیشرفت بهسوی توافقی پایدار مستلزم از سرگیری همکاری کامل تهران با آژانس است.

ابتدا تضمینها
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه نزد سازمانهای بینالمللی در وین، روز چهارشنبه در شورای حکام گفت بازگرداندن فعالیتهای جامع راستیآزمایی هستهای در ایران صرفاً با اجرای «اقدامات فنی مستقیم»ی که مدیرکل آژانس مشخص کرده ممکن نیست.
او در سخنرانیای که هیئت روسیه منتشر کرد، افزود «پیش از هر چیز» باید «ریشههای اصلی» بحران برطرف شود، یعنی خصومتها پایان یابد و ایالات متحده و اسرائیل ضمانتهایی «واقعاً معتبر» برای بازنگشتن به کاربرد زور یا تهدید به آن ارائه کنند.
اولیانوف حمایت مسکو از تلاشهای گروسی برای یافتن راهحلهایی را اعلام کرد که به بازگرداندن راستیآزمایی هستهای جامع کمک میکند و زمینه را برای توافقی سیاسی و دیپلماتیک گستردهتر آماده میسازد، و تأکید کرد «هیچ جایگزینی» برای راهحل مذاکرهای وجود ندارد.
به باور او، مدیرکل «جایگاهی منحصربهفرد» دارد که بهواسطه اختیار و ابزارهایش به او امکان میدهد با ارتباط با همه کشورهای ذیربط نقشی سازنده ایفا کند.
او اشاره کرد تهران در یادداشتهایی که از طریق آژانس پخش کرده اعلام کرده رسماً اجرای توافقنامه پادمان را معلق نکرده و آماده است «بهمحض اینکه شرایط اجازه دهد» همکاری کامل را از سر بگیرد.
او از ادامه همکاری ایران در فعالیتهای راستیآزمایی در نیروگاه بوشهر، با وجود «وضعیت امنیتی بحرانی»، استقبال کرد و گفت این نشان میدهد ایران «همچنان پایبند» تعهداتش بر اساس پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است.
در بیانیهای مشترک که هیئت روسیه روز چهارشنبه به نمایندگی از ایران، چین و روسیه قرائت کرد، این سه کشور از سرگیری کامل فعالیتهای راستیآزمایی را به پایان خصومتها علیه ایران، رفع تهدید به کاربرد زور و ارائه تضمینهای معتبر برای تکرار نشدن حملات منوط کردند.
آنان گفتند حملات به تأسیسات هستهای تحت پادمان و تهدیدهای مستمر به ضربات جدید، اجرای معمول توافقنامه پادمان را «عملاً ناممکن» کرده و شرایطی استثنایی پدید آورده که باید در بررسی از سرگیری بازرسیها در نظر گرفته شود.
آنان افزودند اصرار بر اجرای معمول پادمان بدون توجه به موانع ناشی از حملات و تهدیدها به بازگرداندن کامل فعالیتهای راستیآزمایی کمک نخواهد کرد.
انتقادها از غرب
اولیانوف ایالات متحده، بریتانیا، آلمان و فرانسه را مسئول کشاندن پرونده ایران به «بنبست» در شورای حکام دانست و کشورهای غربی را متهم کرد از شورا برای تصویب قطعنامههای سیاسی علیه تهران استفاده میکنند.
او گفت این روند با «تجاوزی غیرموجه و غیرقانونی» اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هستهای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ پایان یافت، پس از آنکه شورا قطعنامهای را تصویب کرد که او آن را «سیاسیشده» خواند.
او افزود این حملات و ضربات بعدی میان فوریه و آوریل ۲۰۲۶ نقض مستقیم منشور سازمان ملل، اساسنامه آژانس و حقوق بینالملل بود.
او قطعنامه شورای حکام علیه ایران در سپتامبر گذشته را «گامی بیحاصل دیگر» و تلاشی از سوی «اکثریت عددی» کشورهای غربی در شورا برای دستکاری نظام پادمان توصیف کرد.
او گفت «تهدیدهای مکرر» ایالات متحده به ضربات جدید علیه زیرساخت هستهای ایران به برونرفت از بنبست کمک نمیکند.
او خواستار توقف درج سه موضوع معوق درباره ذرات اورانیوم در مواضع اعلامنشده در گزارشهای مدیرکل شد و گفت کشورهای غربی از آنها بهعنوان «بهانه» برای قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ استفاده کردند و اکنون «کاملاً کماهمیت» به نظر میرسند.
او بار دیگر بر موضع مسکو درباره «بطلان حقوقی» عبارتبندی بند دستور کار مربوط به ایران تأکید کرد؛ بندی که به راستیآزمایی پایبندی به قطعنامههای شورای امنیت مربوط میشود، قطعنامههایی که کشورهای غربی میگویند دوباره اعمال شدهاند.
The November session of the IAEA Board of Governors has started its work. pic.twitter.com/wFQikt0aTr
— Mikhail Ulyanov (@Amb_Ulyanov) November 18, 2026
سرنوشت اورانیوم نامعلوم است
گروسی در نشستی خبری روز چهارشنبه گفت آژانس نمیداند مواد هستهای ایران کجاست یا چه بر سرش آمده، پس از آنکه بازرسی از بیشتر تأسیسات هستهای از زمان حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ قطع شد.
او در سخنرانی افتتاحیهاش در شورا گفت آژانس، جز در مورد نیروگاه بوشهر، هیچ اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت تأسیسات و مواد هستهای اعلامشدهاش دریافت نکرده و اجازه دسترسی به آنها برای راستیآزمایی میدانی نگرفته است.
او اشاره کرد حدود ۱۸ ماه از زمانی میگذرد که آژانس «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای پایین و بالا، از جمله مواد غنیشده تا ۶۰ درصد، پس از ضرباتی که تأسیسات هستهای را در ژوئن ۲۰۲۵ هدف قرار داد، از دست داده است.
آژانس پیش از آن حملات برآورد کرده بود ایران حدود ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد دارد؛ سطحی که به ۹۰ درصدِ مورد استفاده در ساخت سلاح هستهای نزدیک است.
آژانس از آن زمان نتوانسته محل یا وضعیت این ذخیره را راستیآزمایی کند.
او از ایران خواست اقدامات فنی و تدریجیای را بررسی کند که شرایط بازگشت بازرسان را فراهم میکند، و گفت چنین گامهایی میتواند راه را برای از سرگیری اجرای عادی پادمانها بگشاید و به ایجاد اعتماد لازم برای رسیدن به توافقی گستردهتر کمک کند.
او تأکید کرد بازگشت به دیپلماسی و مذاکره برای یافتن راهحل مسائل مربوط به برنامه هستهای ایران «امری ناگزیر» است.
گزارشی محرمانه از آژانس، که جمعه پخش شد و «رویترز» آن را دید، «نگرانی فزاینده» درباره تأسیسات سوخت غنیسازی اصفهان ابراز کرد؛ تأسیساتی که تهران در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵، پیش از آغاز حملات به تأسیسات هستهایش، آن را اعلام کرده بود.
این گزارش اشاره کرد آژانس محل دقیق تأسیسات، وضعیت آن از نظر پادمانها و اینکه آیا مواد هستهای دارد یا نه را نمیداند.
قرار بود بازرسان در روزی که ضربات آغاز شد از آن بازدید کنند، اما بازدید لغو شد.
تهران میگوید برنامه هستهایش صلحآمیز است، اما آژانس بینالمللی انرژی اتمی تأکید میکند ایران تنها کشور فاقد سلاح هستهای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده است.



