تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

سیستان و بلوچستان بالاترین آمار حملات در یک دهه گذشته را ثبت کرد؛ فرماندهان «بسیج» نیز هدف ترور قرار گرفتند

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
TT

تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)

گروه‌های مسلح در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران، از ابتدای سال جاری حدود ۱۲۰ حمله و حادثه خشونت‌آمیز، از جمله ۸۵ درگیری مسلحانه، رقم زده‌اند. بر اساس داده‌های پروژه پایش درگیری‌ها و رویدادهای مسلحانه «اکلد» (ACLED)، این بالاترین آمار سالانه دست‌کم در یک دهه گذشته است.

به گزارش روزنامه «وال‌استریت ژورنال»، بیش از نیمی از این حوادث از سپتامبر تاکنون رخ داده و پروژه «اکلد» اعلام کرده است که حملات گروه‌های مسلح از نظر دامنه و اهداف، بلندپروازانه‌تر شده‌اند.

مهاجمان با استفاده از راکت‌انداز و مسلسل‌های سنگین، برای گشت‌های امنیتی کمین گذاشته و به ساختمان‌های اطلاعاتی و پلیس در این استان هم‌مرز با پاکستان و افغانستان حمله کرده‌اند.

برخی از این حملات بندر چابهار، بزرگ‌ترین بندر ایران در خلیج عمان، و مناطق اطراف شهر کنارک را نیز هدف قرار داده‌اند؛ شهری که یک پایگاه مهم نیروی دریایی در آن قرار دارد.

این روزنامه نوشت که خشونت‌ها همچنان ماهیتی محلی دارند و با تهدید بقای رهبری ایران در تهران فاصله زیادی دارند، اما فشار بر حکومتی را افزایش می‌دهند که پیش‌تر نیز زیر بار جنگ و محاصره آمریکا قرار گرفته و بر سر تنگه هرمز با واشنگتن درگیر است.

ایران از سال ۱۹۷۹ با درگیری‌های مسلحانه کردها در شمال غرب، عرب‌های اهواز در جنوب غرب و بلوچ‌ها در جنوب شرق کشور روبه‌رو بوده است؛ درگیری‌هایی که در آن‌ها گروه‌های مخالف با هدف تشکیل کشوری مستقل، یگان‌های نظامی محلی را هدف قرار داده‌اند.

با این حال، حملات در سال جاری افزایش یافته‌اند و به نظر می‌رسد بیش از گذشته بر نیروهای «بسیج»، روحانیون محلی و دیگر حامیان حکومت متمرکز شده‌اند.

نیروهای مرزبانی ایران در جریان رژه نظامی در استان سیستان و بلوچستان (ارشیوی-ایرنا)

جبهه بلوچ

«جبهه مبارزان مردمی» مسئولیت تقریباً تمامی حملات امسال به نیروهای امنیتی را بر عهده گرفته است. این ائتلاف را گروه «جیش‌العدل» که در سال ۲۰۱۲ با هدف تشکیل یک کشور مستقل بلوچ تأسیس شد، همراه با چند گروه کوچک‌تر تشکیل داده است.

یکی از این حملات، تیراندازی از داخل یک خودروی در حال حرکت در سوم نوامبر بود که به کشته شدن یکی از فرماندهان «بسیج» انجامید.

این جبهه در بیانیه‌ای درباره حمله اعلام کرد: «وقتی شما به‌عنوان نیروهای نظامی به ارعاب و سرکوب شهروندان عادی روی می‌آورید یا به انقلابیون ما حمله می‌کنید... ما چاره‌ای جز مجازات شما نداریم.»

در ماه سپتامبر، مولوی یوسف گرگیج، روحانی سنی حامی حکومت، مقابل خانه‌اش به ضرب گلوله کشته شد.

احمد وحیدی، فرمانده کل «سپاه پاسداران»، وعده داد انتقام خون او را بگیرد و گروه‌های جدایی‌طلب «صهیونیستی ـ آمریکایی» را به قتل او متهم کرد.

در ماه اکتبر، انفجار بمبی کنار جاده در نزدیکی زاهدان، مرکز استان، به کشته شدن یک افسر زن پلیس انجامید. چند روز بعد نیز افراد مسلح یکی از فرماندهان شاخه زنان «بسیج» را مقابل خانه‌اش کشتند.

جبهه کرد

در شمال غرب ایران، افراد مسلح کرد مظنون به دست داشتن در قتل شماری از اعضای ارشد «بسیج» و یک روحانی مرتبط با این نهاد هستند.

به گزارش خبرگزاری «دفاع‌پرس» وابسته به وزارت دفاع ایران، «سپاه پاسداران» روز سه‌شنبه پیکر یکی از افسران خود را که به دست گروهی که آن را «ضدانقلاب» توصیف کرد، در شهر کردنشین سردشت در نزدیکی مرز عراق کشته شده بود، تشییع کرد.

شاخه مسلح «حزب حیات آزاد کردستان» (پژاک)، از گروه‌های مخالف حکومت، اعلام کرد این حمله در انتقام کشته شدن یکی از نیروهایش انجام شده است.

گروه‌های جدیدی نیز در مناطق کردنشین ظهور کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به «جوانان میهنی کردستان» و «گروه‌های انتقام شهدای کردستان» اشاره کرد. بیانیه‌های این گروه‌ها نشان می‌دهد که اولویت آن‌ها بیش از مطالبات قومی، انتقام کشته‌شدگان ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ و سرنگونی حکومت است.

به گفته «شبکه حقوق بشر کردستان»، «سپاه پاسداران» شمار زیادی نیرو و تجهیزات نظامی در چند منطقه کردنشین مستقر کرده و حملاتی پهپادی علیه گروه‌های مخالف کرد ایرانی در عراق انجام داده است.

اعضای حزب مخالف «کومله» کردستان ایران در اردوگاهی در اقلیم کردستان عراق (ایکس)

اتهام‌های متقابل

تهران مدت‌هاست قدرت‌های خارجی را به حمایت از گروه‌های مسلح در خاک ایران متهم می‌کند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ماه گذشته گفت افراد مسلح در سیستان و بلوچستان «طرح‌هایی را اجرا می‌کنند که اسرائیل و ایالات متحده برای بی‌ثبات کردن مرزهای کشور طراحی کرده‌اند».

وزارت اطلاعات ایران نیز در ماه اکتبر از متلاشی کردن سه هسته مسلح در زاهدان و دیگر شهرهای استان خبر داد و اعلام کرد اعضای این هسته‌ها در خارج از ایران، از سوی عوامل آمریکایی و اسرائیلی آموزش نظامی و آموزش ساخت بمب و ترور دیده بودند.

آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، در اواخر فوریه، قصد داشتند در میان گروه‌های مسلح قومی ایران درگیری برانگیزند، اما چنین چیزی رخ نداد.

این درگیری همچنان بی‌نتیجه مانده است؛ تهران کشتی‌ها را در تنگه هرمز هدف قرار می‌دهد و در مذاکرات بر مواضع سخت خود پافشاری می‌کند، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، سیاست فشار اقتصادی را دنبال می‌کند و حملات بیشتر را بررسی می‌کند.

یکی از پیشمرگه‌های حزب دموکرات کردستان ایران در حال بررسی خسارت‌های حمله ایران به اردوگاه آزادی در کویه، اقلیم کردستان عراق، ۳ مارس ۲۰۲۶ ((ارشیوی-خبرگزاری فرانسه)

مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی پیش‌تر در سال جاری گفته بودند از گروه‌های مسلح اقلیت‌های قومی در ایران حمایت کرده‌اند، به این امید که آنها حکومت را سرنگون کنند.

ترامپ در ماه آوریل گفت ایالات متحده تلاش کرده بود از طریق واسطه‌های کرد برای معترضان داخل ایران سلاح ارسال کند، اما رهبران کرد ایرانی هرگونه انتقال سلاح را تکذیب کردند.

یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت پس از کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای امنیتی در ماه ژانویه، قابل درک است که حکومت ایران از مردم خود هراس داشته باشد.



تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
TT

تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)

گروه‌های مسلح در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران، از ابتدای سال جاری حدود ۱۲۰ حمله و حادثه خشونت‌آمیز، از جمله ۸۵ درگیری مسلحانه، رقم زده‌اند. بر اساس داده‌های پروژه پایش درگیری‌ها و رویدادهای مسلحانه «اکلد» (ACLED)، این بالاترین آمار سالانه دست‌کم در یک دهه گذشته است.

به گزارش روزنامه «وال‌استریت ژورنال»، بیش از نیمی از این حوادث از سپتامبر تاکنون رخ داده و پروژه «اکلد» اعلام کرده است که حملات گروه‌های مسلح از نظر دامنه و اهداف، بلندپروازانه‌تر شده‌اند.

مهاجمان با استفاده از راکت‌انداز و مسلسل‌های سنگین، برای گشت‌های امنیتی کمین گذاشته و به ساختمان‌های اطلاعاتی و پلیس در این استان هم‌مرز با پاکستان و افغانستان حمله کرده‌اند.

برخی از این حملات بندر چابهار، بزرگ‌ترین بندر ایران در خلیج عمان، و مناطق اطراف شهر کنارک را نیز هدف قرار داده‌اند؛ شهری که یک پایگاه مهم نیروی دریایی در آن قرار دارد.

این روزنامه نوشت که خشونت‌ها همچنان ماهیتی محلی دارند و با تهدید بقای رهبری ایران در تهران فاصله زیادی دارند، اما فشار بر حکومتی را افزایش می‌دهند که پیش‌تر نیز زیر بار جنگ و محاصره آمریکا قرار گرفته و بر سر تنگه هرمز با واشنگتن درگیر است.

ایران از سال ۱۹۷۹ با درگیری‌های مسلحانه کردها در شمال غرب، عرب‌های اهواز در جنوب غرب و بلوچ‌ها در جنوب شرق کشور روبه‌رو بوده است؛ درگیری‌هایی که در آن‌ها گروه‌های مخالف با هدف تشکیل کشوری مستقل، یگان‌های نظامی محلی را هدف قرار داده‌اند.

با این حال، حملات در سال جاری افزایش یافته‌اند و به نظر می‌رسد بیش از گذشته بر نیروهای «بسیج»، روحانیون محلی و دیگر حامیان حکومت متمرکز شده‌اند.

نیروهای مرزبانی ایران در جریان رژه نظامی در استان سیستان و بلوچستان (ارشیوی-ایرنا)

جبهه بلوچ

«جبهه مبارزان مردمی» مسئولیت تقریباً تمامی حملات امسال به نیروهای امنیتی را بر عهده گرفته است. این ائتلاف را گروه «جیش‌العدل» که در سال ۲۰۱۲ با هدف تشکیل یک کشور مستقل بلوچ تأسیس شد، همراه با چند گروه کوچک‌تر تشکیل داده است.

یکی از این حملات، تیراندازی از داخل یک خودروی در حال حرکت در سوم نوامبر بود که به کشته شدن یکی از فرماندهان «بسیج» انجامید.

این جبهه در بیانیه‌ای درباره حمله اعلام کرد: «وقتی شما به‌عنوان نیروهای نظامی به ارعاب و سرکوب شهروندان عادی روی می‌آورید یا به انقلابیون ما حمله می‌کنید... ما چاره‌ای جز مجازات شما نداریم.»

در ماه سپتامبر، مولوی یوسف گرگیج، روحانی سنی حامی حکومت، مقابل خانه‌اش به ضرب گلوله کشته شد.

احمد وحیدی، فرمانده کل «سپاه پاسداران»، وعده داد انتقام خون او را بگیرد و گروه‌های جدایی‌طلب «صهیونیستی ـ آمریکایی» را به قتل او متهم کرد.

در ماه اکتبر، انفجار بمبی کنار جاده در نزدیکی زاهدان، مرکز استان، به کشته شدن یک افسر زن پلیس انجامید. چند روز بعد نیز افراد مسلح یکی از فرماندهان شاخه زنان «بسیج» را مقابل خانه‌اش کشتند.

جبهه کرد

در شمال غرب ایران، افراد مسلح کرد مظنون به دست داشتن در قتل شماری از اعضای ارشد «بسیج» و یک روحانی مرتبط با این نهاد هستند.

به گزارش خبرگزاری «دفاع‌پرس» وابسته به وزارت دفاع ایران، «سپاه پاسداران» روز سه‌شنبه پیکر یکی از افسران خود را که به دست گروهی که آن را «ضدانقلاب» توصیف کرد، در شهر کردنشین سردشت در نزدیکی مرز عراق کشته شده بود، تشییع کرد.

شاخه مسلح «حزب حیات آزاد کردستان» (پژاک)، از گروه‌های مخالف حکومت، اعلام کرد این حمله در انتقام کشته شدن یکی از نیروهایش انجام شده است.

گروه‌های جدیدی نیز در مناطق کردنشین ظهور کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به «جوانان میهنی کردستان» و «گروه‌های انتقام شهدای کردستان» اشاره کرد. بیانیه‌های این گروه‌ها نشان می‌دهد که اولویت آن‌ها بیش از مطالبات قومی، انتقام کشته‌شدگان ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ و سرنگونی حکومت است.

به گفته «شبکه حقوق بشر کردستان»، «سپاه پاسداران» شمار زیادی نیرو و تجهیزات نظامی در چند منطقه کردنشین مستقر کرده و حملاتی پهپادی علیه گروه‌های مخالف کرد ایرانی در عراق انجام داده است.

اعضای حزب مخالف «کومله» کردستان ایران در اردوگاهی در اقلیم کردستان عراق (ایکس)

اتهام‌های متقابل

تهران مدت‌هاست قدرت‌های خارجی را به حمایت از گروه‌های مسلح در خاک ایران متهم می‌کند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ماه گذشته گفت افراد مسلح در سیستان و بلوچستان «طرح‌هایی را اجرا می‌کنند که اسرائیل و ایالات متحده برای بی‌ثبات کردن مرزهای کشور طراحی کرده‌اند».

وزارت اطلاعات ایران نیز در ماه اکتبر از متلاشی کردن سه هسته مسلح در زاهدان و دیگر شهرهای استان خبر داد و اعلام کرد اعضای این هسته‌ها در خارج از ایران، از سوی عوامل آمریکایی و اسرائیلی آموزش نظامی و آموزش ساخت بمب و ترور دیده بودند.

آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، در اواخر فوریه، قصد داشتند در میان گروه‌های مسلح قومی ایران درگیری برانگیزند، اما چنین چیزی رخ نداد.

این درگیری همچنان بی‌نتیجه مانده است؛ تهران کشتی‌ها را در تنگه هرمز هدف قرار می‌دهد و در مذاکرات بر مواضع سخت خود پافشاری می‌کند، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، سیاست فشار اقتصادی را دنبال می‌کند و حملات بیشتر را بررسی می‌کند.

یکی از پیشمرگه‌های حزب دموکرات کردستان ایران در حال بررسی خسارت‌های حمله ایران به اردوگاه آزادی در کویه، اقلیم کردستان عراق، ۳ مارس ۲۰۲۶ ((ارشیوی-خبرگزاری فرانسه)

مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی پیش‌تر در سال جاری گفته بودند از گروه‌های مسلح اقلیت‌های قومی در ایران حمایت کرده‌اند، به این امید که آنها حکومت را سرنگون کنند.

ترامپ در ماه آوریل گفت ایالات متحده تلاش کرده بود از طریق واسطه‌های کرد برای معترضان داخل ایران سلاح ارسال کند، اما رهبران کرد ایرانی هرگونه انتقال سلاح را تکذیب کردند.

یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت پس از کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای امنیتی در ماه ژانویه، قابل درک است که حکومت ایران از مردم خود هراس داشته باشد.


غرب ستایش از تهران به‌دلیل بازرسی بوشهر را مردود دانست

نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
TT

غرب ستایش از تهران به‌دلیل بازرسی بوشهر را مردود دانست

نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایالات متحده روز پنجشنبه اعلام کردند در حال حاضر هیچ مانع فنی‌ای بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را از بازگشت به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده ایران بازنمی‌دارد، و گفتند مدیرکل آژانس بارها این را روشن کرده است.
این چهار کشور در بیانیه‌ای مشترک که فرانسه آن را در شورای حکام آژانس در وین قرائت کرد، افزودند ایران نباید صرفاً به‌خاطر اجازه بازرسی از نیروگاه بوشهر انتظار «ستایش» داشته باشد، تا زمانی که بازرسان را از دسترسی به بقیه تأسیسات اعلام‌شده‌اش بازمی‌دارد.
آنان با استناد به تازه‌ترین گزارش‌های رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفتند راستی‌آزمایی میدانی از فوریه ۲۰۲۶ به نیروگاه بوشهر محدود بوده و آژانس از تهران اطلاعاتی درباره وضعیت تأسیسات و مواد هسته‌ای اعلام‌شده‌اش دریافت نکرده است.
بیانیه‌ تأکید کرد اجرای توافق‌نامه پادمان هسته‌ای «نمی‌تواند به‌صورت یک‌جانبه تعلیق شود»، و هشدار دادند اگر به هر کشوری اجازه داده شود زمان و شیوه اجرای تعهداتش را برگزیند، «ضربه‌ای ویرانگر» به نظام بین‌المللی پادمان وارد می‌شود.
آنان گفتند آژانس، در نتیجه «راهبرد وقت‌کشی» ایران، نمی‌تواند نتیجه بگیرد مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز منحرف نشده‌اند، و حدود ۱۸ ماه است «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا که پیش‌تر راستی‌آزمایی کرده بود، از دست داده است.
در این بیانیه آمده است این چهار کشور همچون گروسی نگران‌اند که آژانس همچنان از دسترسی به چهارمین تأسیسات غنی‌سازی اعلام‌شده ایران در اصفهان محروم است و اطلاعاتی درباره آن ندارد.

آنان تهران را متهم کردند از ارائه توضیحات درباره مسائل پادمانی معوق خودداری می‌کند، بند اصلاح‌شده ۳.۱ مربوط به اطلاع‌رسانی زودهنگام درباره تأسیسات هسته‌ای را اجرا نمی‌کند، و قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام را که خواستار اجرای فوری پروتکل الحاقی و تصویب آن هستند نادیده می‌گیرد.
کشورهای غربی تأکید کردند ایران همچنین مانع آن می‌شود که آژانس پایبندی این کشور را به قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت راستی‌آزمایی کند؛ قطعنامه‌هایی که تهران را ملزم به تعلیق همه فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم، بازفرآوری و پروژه‌های مرتبط با آب سنگین می‌کنند.

این بیانیه یادآور شد شورای حکام در سپتامبر، «با اکثریتی گسترده»، قطعنامه‌ای برای گزارش عدم پایبندی ایران به توافق‌نامه پادمان به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کرد؛ قطعنامه‌ای در ادامه قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ که به این نتیجه رسیده بود ایران به تعهداتش پایبند نبوده است.
چهار قدرت بزرگ از تهران خواستند «بدون تأخیر بیشتر» با آژانس همکاری کند تا گام‌های فنی لازم برای از سرگیری کامل بازرسی‌ها، از جمله ارائه اطلاعات درخواستی و تسهیل راستی‌آزمایی در همه تأسیسات، اجرا شود.

بیانیه خاطرنشان کرد گام‌های یادشده «مشخص و دست‌یافتنی‌اند و می‌توان آن‌ها را به‌سرعت اجرا کرد» و موضوع اکنون «بر عهده ایران است» که فرصت را غنیمت بشمرد و مسیرش را تغییر دهد.

آنان حمایت خود را از تلاش‌های جاری برای رسیدن به راه‌حلی مذاکره‌ای اعلام کردند که خطر گسترش هسته‌ای مرتبط با برنامه ایران را «به‌شکلی قابل راستی‌آزمایی» برطرف کند، و تأکید کردند پیشرفت به‌سوی توافقی پایدار مستلزم از سرگیری همکاری کامل تهران با آژانس است.

رضا نجفی، نماینده دائم ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

ابتدا تضمین‌ها

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین، روز چهارشنبه در شورای حکام گفت بازگرداندن فعالیت‌های جامع راستی‌آزمایی هسته‌ای در ایران صرفاً با اجرای «اقدامات فنی مستقیم»ی که مدیرکل آژانس مشخص کرده ممکن نیست.
او در سخنرانی‌ای که هیئت روسیه منتشر کرد، افزود «پیش از هر چیز» باید «ریشه‌های اصلی» بحران برطرف شود، یعنی خصومت‌ها پایان یابد و ایالات متحده و اسرائیل ضمانت‌هایی «واقعاً معتبر» برای بازنگشتن به کاربرد زور یا تهدید به آن ارائه کنند.
اولیانوف حمایت مسکو از تلاش‌های گروسی برای یافتن راه‌حل‌هایی را اعلام کرد که به بازگرداندن راستی‌آزمایی هسته‌ای جامع کمک می‌کند و زمینه را برای توافقی سیاسی و دیپلماتیک گسترده‌تر آماده می‌سازد، و تأکید کرد «هیچ جایگزینی» برای راه‌حل مذاکره‌ای وجود ندارد.
به باور او، مدیرکل «جایگاهی منحصربه‌فرد» دارد که به‌واسطه اختیار و ابزارهایش به او امکان می‌دهد با ارتباط با همه کشورهای ذی‌ربط نقشی سازنده ایفا کند.
او اشاره کرد تهران در یادداشت‌هایی که از طریق آژانس پخش کرده اعلام کرده رسماً اجرای توافق‌نامه پادمان را معلق نکرده و آماده است «به‌محض اینکه شرایط اجازه دهد» همکاری کامل را از سر بگیرد.
او از ادامه همکاری ایران در فعالیت‌های راستی‌آزمایی در نیروگاه بوشهر، با وجود «وضعیت امنیتی بحرانی»، استقبال کرد و گفت این نشان می‌دهد ایران «همچنان پایبند» تعهداتش بر اساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای است.
در بیانیه‌ای مشترک که هیئت روسیه روز چهارشنبه به نمایندگی از ایران، چین و روسیه قرائت کرد، این سه کشور از سرگیری کامل فعالیت‌های راستی‌آزمایی را به پایان خصومت‌ها علیه ایران، رفع تهدید به کاربرد زور و ارائه تضمین‌های معتبر برای تکرار نشدن حملات منوط کردند.
آنان گفتند حملات به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان و تهدیدهای مستمر به ضربات جدید، اجرای معمول توافق‌نامه پادمان را «عملاً ناممکن» کرده و شرایطی استثنایی پدید آورده که باید در بررسی از سرگیری بازرسی‌ها در نظر گرفته شود.
آنان افزودند اصرار بر اجرای معمول پادمان بدون توجه به موانع ناشی از حملات و تهدیدها به بازگرداندن کامل فعالیت‌های راستی‌آزمایی کمک نخواهد کرد.

انتقادها از غرب

اولیانوف ایالات متحده، بریتانیا، آلمان و فرانسه را مسئول کشاندن پرونده ایران به «بن‌بست» در شورای حکام دانست و کشورهای غربی را متهم کرد از شورا برای تصویب قطعنامه‌های سیاسی علیه تهران استفاده می‌کنند.
او گفت این روند با «تجاوزی غیرموجه و غیرقانونی» اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ پایان یافت، پس از آنکه شورا قطعنامه‌ای را تصویب کرد که او آن را «سیاسی‌شده» خواند.
او افزود این حملات و ضربات بعدی میان فوریه و آوریل ۲۰۲۶ نقض مستقیم منشور سازمان ملل، اساسنامه آژانس و حقوق بین‌الملل بود.
او قطعنامه شورای حکام علیه ایران در سپتامبر گذشته را «گامی بی‌حاصل دیگر» و تلاشی از سوی «اکثریت عددی» کشورهای غربی در شورا برای دست‌کاری نظام پادمان توصیف کرد.
او گفت «تهدیدهای مکرر» ایالات متحده به ضربات جدید علیه زیرساخت هسته‌ای ایران به برون‌رفت از بن‌بست کمک نمی‌کند.
او خواستار توقف درج سه موضوع معوق درباره ذرات اورانیوم در مواضع اعلام‌نشده در گزارش‌های مدیرکل شد و گفت کشورهای غربی از آن‌ها به‌عنوان «بهانه» برای قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ استفاده کردند و اکنون «کاملاً کم‌اهمیت» به نظر می‌رسند.
او بار دیگر بر موضع مسکو درباره «بطلان حقوقی» عبارت‌بندی بند دستور کار مربوط به ایران تأکید کرد؛ بندی که به راستی‌آزمایی پایبندی به قطعنامه‌های شورای امنیت مربوط می‌شود، قطعنامه‌هایی که کشورهای غربی می‌گویند دوباره اعمال شده‌اند.

سرنوشت اورانیوم نامعلوم است

گروسی در نشستی خبری روز چهارشنبه گفت آژانس نمی‌داند مواد هسته‌ای ایران کجاست یا چه بر سرش آمده، پس از آنکه بازرسی از بیشتر تأسیسات هسته‌ای از زمان حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ قطع شد.
او در سخنرانی افتتاحیه‌اش در شورا گفت آژانس، جز در مورد نیروگاه بوشهر، هیچ اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت تأسیسات و مواد هسته‌ای اعلام‌شده‌اش دریافت نکرده و اجازه دسترسی به آن‌ها برای راستی‌آزمایی میدانی نگرفته است.
او اشاره کرد حدود ۱۸ ماه از زمانی می‌گذرد که آژانس «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای پایین و بالا، از جمله مواد غنی‌شده تا ۶۰ درصد، پس از ضرباتی که تأسیسات هسته‌ای را در ژوئن ۲۰۲۵ هدف قرار داد، از دست داده است.
آژانس پیش از آن حملات برآورد کرده بود ایران حدود ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد دارد؛ سطحی که به ۹۰ درصدِ مورد استفاده در ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.
آژانس از آن زمان نتوانسته محل یا وضعیت این ذخیره را راستی‌آزمایی کند.
او از ایران خواست اقدامات فنی و تدریجی‌ای را بررسی کند که شرایط بازگشت بازرسان را فراهم می‌کند، و گفت چنین گام‌هایی می‌تواند راه را برای از سرگیری اجرای عادی پادمان‌ها بگشاید و به ایجاد اعتماد لازم برای رسیدن به توافقی گسترده‌تر کمک کند.
او تأکید کرد بازگشت به دیپلماسی و مذاکره برای یافتن راه‌حل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران «امری ناگزیر» است.
گزارشی محرمانه از آژانس، که جمعه پخش شد و «رویترز» آن را دید، «نگرانی فزاینده» درباره تأسیسات سوخت غنی‌سازی اصفهان ابراز کرد؛ تأسیساتی که تهران در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵، پیش از آغاز حملات به تأسیسات هسته‌ایش، آن را اعلام کرده بود.
این گزارش اشاره کرد آژانس محل دقیق تأسیسات، وضعیت آن از نظر پادمان‌ها و اینکه آیا مواد هسته‌ای دارد یا نه را نمی‌داند.
قرار بود بازرسان در روزی که ضربات آغاز شد از آن بازدید کنند، اما بازدید لغو شد.
تهران می‌گوید برنامه هسته‌ایش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده است.


گروسی: نمی‌دانیم مواد هسته‌ای ایران کجاست

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در حال سخنرانی در افتتاحیه نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در حال سخنرانی در افتتاحیه نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
TT

گروسی: نمی‌دانیم مواد هسته‌ای ایران کجاست

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در حال سخنرانی در افتتاحیه نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در حال سخنرانی در افتتاحیه نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز چهارشنبه گفت آژانس نمی‌داند مواد هسته‌ای ایران کجاست و چه بر سر آن‌ها آمده است. او افزود تهران اکنون بازگشت بازرسان را به توافقی سیاسی و گسترده‌تر گره زده است.

گروسی در نشستی خبری در وین توضیح داد ایران «مقدار زیادی مواد هسته‌ای» دارد که تحت راستی‌آزمایی نیست. او گفت: «نمی‌توانیم بگوییم کجاست، نمی‌توانیم بگوییم چه بر سرش آمده و به‌سادگی نمی‌توانیم واقعیت وضعیت را تأیید کنیم.»

او تأکید کرد در هیچ‌یک از مواضع ایران، جز بوشهر، بازرسی انجام نمی‌شود و گفت این مسئله پس از گذشت بیش از یک سال از آخرین بازدید از تأسیسات ایران فوری شده است. او یادآور شد آژانس وابسته به سازمان ملل و ایران سال گذشته در قاهره توافقی امضا کردند که به نگرانی‌های تهران درباره دسترسی به تأسیسات مورد حمله، از جمله ایمنی مواضع و خطر آلودگی، رسیدگی می‌کرد.

اما گروسی گفت «تمرکز تغییر کرده است»، چرا که ایران اکنون می‌گوید بازرسان بدون توافقی سیاسی و گسترده‌تر نمی‌توانند بازگردند. او افزود به مقام‌های ایرانی گفته است هیچ‌یک از این دو مسیر نباید مسیر دیگر را کنار بزند.

او به تلاش‌های جاری برای دستیابی به توافق سیاسی، از جمله تلاش قطر، اشاره کرد و توضیح داد آژانس در آن مشارکت ندارد. به گفته او، «کارهای زیادی هست که می‌توان به‌صورت فنی، تدریجی و گام‌به‌گام انجام داد» تا توان آژانس برای بازرسی بازگردد، بی‌آنکه این کار مشروط به مسیر سیاسی یا پس از آن باشد. او گفت: «این نکته اصلی است که به نظر می‌رسد هنوز بر سر آن توافق نداریم.»

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشستی خبری در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

۱۸ ماه بدون بازرسی

گروسی در سخنرانی افتتاحیه‌اش در شورای حکام اعلام کرد آژانس نمی‌تواند مسئولیت‌هایش را بر اساس توافق‌نامه پادمان با ایران انجام دهد، چرا که به اطلاعاتی درباره مواد و تأسیسات هسته‌ای اعلام‌شده ایران دسترسی ندارد، جز نیروگاه بوشهر.

او افزود نمی‌تواند درباره اجرای قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت از سوی ایران، یا دو قطعنامه شورای حکام در نوامبر ۲۰۲۵ و ژوئن ۲۰۲۶، گزارشی ارائه دهد.

او توضیح داد حدود ۱۸ ماه است آژانس توان ردیابی مستمر ذخایر اورانیوم با غنای پایین و بالا، تا ۶۰ درصد، را که پیش‌تر در تأسیسات مورد حمله نظامی در ژوئن ۲۰۲۵ اعلام شده بود، از دست داده است.

او هشدار داد آژانس نمی‌تواند نتیجه بگیرد مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز منحرف نشده‌اند، مگر آنکه ایران اطلاعاتی درباره وضعیت مواد و تأسیسات خود ارائه دهد و به بازرسان اجازه دسترسی بدهد.

او تأکید کرد: «بازگشت به دیپلماسی و مذاکره برای یافتن راه‌حل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران امری ناگزیر است.»

او فراخوان ماه گذشته‌اش در نشست توجیهی شورای امنیت را تجدید کرد و از تهران خواست اقدامات فنی و تدریجی‌ای را بررسی کند که شرایط بازگشت بازرسان را فراهم می‌کند. به گفته او، این گام‌ها ممکن است راه را برای از سرگیری اجرای عادی پادمان‌ها در ایران هموار کند و به ایجاد فضای اعتماد کمک کند؛ فضایی که به توافقی گسترده‌تر می‌انجامد.

نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

اتهام‌های ایران

هیئت ایران در وین هفته گذشته در یادداشتی گروسی را متهم کرده بود همکاری تهران با بازرسان را نادیده می‌گیرد. او در پاسخ در نشست خبری گفت: «همکاری دریافت نمی‌کنیم. من آن را نادیده نمی‌گیرم؛ همکاری به شکلی که باید، وجود ندارد.»

از او درباره پاداش ۲۰ میلیون دلاری آمریکا برای اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران پرسیدند. او گفت اظهارات سیاسی «بر عهده کسی است که آن‌ها را مطرح می‌کند» و آژانس درباره آن‌ها اظهار نظر نمی‌کند.

او افزود «بهترین و معتبرترین اطلاعات» درباره برنامه هسته‌ای ایران اطلاعاتی است که بازرسان بین‌المللی با اعمال اختیارات قانونی خود ارائه می‌دهند.

او گفت ماندن آژانس ماه‌های طولانی بدون اطلاعات درباره این برنامه «نه برای ایالات متحده خوب است و نه برای هیچ طرف دیگری، از ایران گرفته»؛ ایرانی که «می‌گوید برنامه‌اش کاملاً صلح‌آمیز است، اما به ما اجازه نمی‌دهد این را راستی‌آزمایی کنیم».

او درباره فراخوان‌ها در ایران برای خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای گفت این تصمیمی حاکمیتی است، اما «تصمیمی عاقلانه نخواهد بود». او افزود آژانس می‌کوشد همه کشورها به این پیمان بپیوندند.

او اتهام‌های ایران به آژانس مبنی بر دوگانگی معیار در برخورد با اسرائیل را رد کرد و گفت اسرائیل عضو پیمان نیست؛ اگر عضو بود و آژانس با آن متفاوت از ایران رفتار می‌کرد، دوگانگی معیار رخ می‌داد. او افزود دوست دارد اسرائیل و همه کشورها به پیمان بپیوندند و این اتهام‌ها را «نابجا» یا شاید ناشی از ناآگاهی از تعهدات پیمان و حدود اختیارات خود توصیف کرد.

رضا نجفی، نماینده دائم ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

شروط تهران

کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر خارجه ایران، در مصاحبه‌ای تلویزیونی شامگاه یکشنبه گفت: «تا زمانی که شروط ایران برآورده نشود و جنگ به‌طور دائمی پایان نیابد، به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حق دسترسی به تأسیسات را نخواهیم داد.»

او آژانس را متهم کرد درخواستش برای بازرسی از تأسیسات آسیب‌دیده «به احتمال زیاد با هدف ارزیابی اثربخشی سلاح‌های آمریکایی است».

تهران پایان جنگ را منوط به شروطی می‌کند، از جمله لغو تحریم‌ها و آزادسازی دارایی‌های مسدودشده‌اش، در ازای بازگشایی تنگه هرمز که ایران در جریان جنگ بسته بود. مقام‌های ایرانی می‌گویند مذاکرات هسته‌ای در مرحله‌ای بعدتر خواهد آمد.

بازرسی از تأسیسات هدف‌گرفته‌شده از زمان جنگ ۱۲روزه اسرائیل و ایران در ژوئن ۲۰۲۵ متوقف شده است؛ جنگی که ایالات متحده نیز با حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران در آن مشارکت کرد.

تأسیسات هسته‌ای بار دیگر در جنگی که ۲۸ فوریه آغاز شد بمباران شدند؛ ضربات آمریکا و اسرائیل در آن جنگ به کشته‌شدن علی خامنه‌ای، رهبر پیشین ایران، انجامید.

بازرسان آژانس در سپتامبر از نیروگاه بوشهر بازدید کردند، اما به دیگر مواضع بمباران‌شده، از جمله نطنز، فردو و اصفهان، دسترسی نیافتند.

تصویری که ماهواره «پلئیاد نئو» متعلق به شرکت «ایرباس دیفنس اند اسپیس» ثبت کرده، کامیونی حامل ۱۸ کانتینر آبی را نشان می‌دهد که اورانیوم با غنای بالا را حمل می‌کند و در ۹ ژوئن ۲۰۲۵ وارد تونلی در مجتمع «مرکز فناوری هسته‌ای» اصفهان می‌شود (آسوشیتدپرس)

معمای اصفهان

آژانس در گزارشی محرمانه که هفته گذشته میان کشورهای عضو پخش کرد، به گزارش «رویترز»، از اینکه ایران اجازه نمی‌دهد از تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در اصفهان بازرسی کند یا طرح‌های آن را ببیند، «نگرانی فزاینده» ابراز کرد.

این گزارش گفت آژانس «محل دقیق تأسیسات، وضعیت آن از منظر پادمان‌ها و اینکه آیا حاوی مواد هسته‌ای است یا نه را نمی‌داند».

ایران در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵ تأسیسات را به آژانس اطلاع داد و قرار بود بازرسان روز بعد از آن بازدید کنند، اما آغاز حملات اسرائیل در همان روز مانع بازرسی شد.

دیپلمات‌ها گمان می‌کنند تأسیسات در شبکه تونل‌های اصفهان قرار دارد که در حملات هدف قرار گرفت، اما یک دیپلمات ارشد گفت محل و وضعیت آن همچنان ناشناخته است.

گروسی در مارس گفت آژانس باور دارد مقدار زیادی از اورانیوم با بالاترین غنای ایران در مجتمع تونل‌ها قرار دارد.

این گزارش فقدان اطلاعات آژانس درباره مواد هسته‌ای و نبود دسترسی برای راستی‌آزمایی آن‌ها را «منبع نگرانی جدی درباره گسترش» توصیف کرد که باید «با حداکثر فوریت» اصلاح شود.

پیش از ضربات ژوئن ۲۰۲۵، آژانس برآورد کرده بود ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد دارد و سرنوشت این ذخیره از آن زمان تاکنون نامعلوم است.

تهران می‌گوید برنامه هسته‌ایش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده است.