کتاب «آینده مشترک ما» (L’Avenir en commun)، منتشرشده از سوی انتشارات فرانسوی «لا دیسپوت» (La Dispute)، یک مانیفست سیاسی استثنایی و پدیدهای بیسابقه در عرصه انتخاباتی و ادبی فرانسه به شمار میرود.
این اثر دیگر صرفاً یک جزوه حزبی یا بیانیه انتخاباتی گذرا نیست؛ بلکه به رویدادی عمومی تبدیل شده که رکوردها را شکسته و در صدر فهرست پرفروشترین کتابها در کتابفروشیهای فرانسه قرار گرفته است. به این ترتیب، برای نخستینبار در تاریخ فرانسه، یک کتاب حاوی برنامه سیاسی به پدیدهای عامهپسند و پرفروش (Best-seller) تبدیل شده و نخستین چاپ آن، شامل ۸۰ هزار نسخه، بلافاصله پس از عرضه به بازار به فروش رفته است.

این استقبال کمنظیر، رابطه شهروند فرانسوی با برنامههای مکتوب را از نو تعریف میکند و چشمانداز جنبش «فرانسه تسلیمناپذیر» (LFI) به رهبری بنیانگذار آن، ژانلوک ملانشون، را بهعنوان جایگزینی ساختاری و فراگیر برای نظام حکمرانی کنونی، در آستانه انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۲۷، مطرح میسازد؛ چشماندازی که مجموعهای از تصمیمها را برای گسست از سیاستهای لیبرالی مسلط بر کاخ الیزه در دهه گذشته پیشنهاد میکند.

فلسفه نقطه عزیمت و زمانبندی مبتنی بر «وضعیت اضطراری»
نسخه کنونی کتاب بر پایه طرحی فکری و جامع شکل گرفته که با دقت تدوین شده تا از چارچوب سنتی برنامههای چپ کلاسیک فراتر برود. متن این اثر به ۶ بخش اصلی تقسیم شده که در قالب ۲۳ فصل و ۱۱۱ واحد تفصیلی تنظیم شدهاند و بیش از هزار اقدام جزئی (۱۰۶۹ تدبیر مشخص) را در بر میگیرند؛ اقداماتی که بازبینی و تنظیم شدهاند تا برنامهای کامل و پایدار برای اداره کشور ارائه دهند.
زمان رونمایی از این مجموعه گسترده برنامهها نیز تصادفی نبود؛ بلکه همزمان با گردهماییهای گسترده مردمی در حومه پاریس صورت گرفت که مسئول برنامه، کلمنس گته، و هماهنگکننده کل، مانوئل بومبار، آنها را هدایت کردند تا بر وجه مردمی این طرح تأکید کنند.
رویکرد تحلیلی متن از تشخیص بحران تمدنی و اجتماعی آغاز میشود و از تمایل جنبش برای اعلام فوری «وضعیت اضطراری اجتماعی» سخن میگوید. این رویکرد همچنین بر راهبرد استفاده از فرمانهای فوری ریاستجمهوری برای اجرای تصمیمهای ضروری اقتصادی تکیه دارد؛ اقدامی با هدف عبور از بوروکراسی سنتی پارلمانی در مواجهه با بازارهای مالی.

انقلاب اجتماعی در دستمزدها و طراحی دوباره نظام بازنشستگی
در صدر تحولات ملموس این برنامه، بخش اجتماعی و حمایت از قدرت خرید قرار دارد که سنگبنای دکترین سیاسی کتاب «آینده مشترک ما» محسوب میشود. کتاب به وعدههای مبهم بسنده نمیکند، بلکه مجموعهای از تصمیمهای جسورانه و قاطع را در دستور کار قرار میدهد که مهمترین آنها افزایش حداقل دستمزد (SMIC) به حدود ۱۷۰۰ یورو خالص است؛ اقدامی که با هدف اصلاح نابسامانیهای ناشی از تورم پیشنهاد شده است.
این تصمیم با لغو قوانین بحثبرانگیز بازنشستگی و بازگشت قطعی به گزینه بازنشستگی در ۶۰ سالگی همراه میشود.
این چشمانداز اجتماعی با ارزیابی دوباره و فراگیر جایگاه خدمات عمومی، ارائه حمایت گسترده از خانوادههای تکسرپرست و نیز استقرار اصل پوشش همگانی درمانی تکمیل میشود؛ اصلی که تضمین میکند دولت تمام هزینههای درمان شهروندان را بازپرداخت کند. مجموعه این اقدامات، چارچوبی یکپارچه برای بازتوزیع ثروت و حمایت از آسیبپذیرترین اقشار جامعه فراهم میآورد.

برنامهریزی سختگیرانه زیستمحیطی و ترسیم دوباره نقشه مناطق
کتاب فضای گستردهای را به آنچه «برنامهریزی سختگیرانه زیستمحیطی» نامیده میشود اختصاص داده است؛ مفهومی که از حفاظت سنتی طبیعت فراتر میرود و به بازسازی کامل ساختار اداری و جغرافیایی جمهوری فرانسه میانجامد.
این برنامه پیشنهاد میکند تقسیمبندیهای سنتی با آنچه «مناطق بومشناختی» نامیده میشود جایگزین شوند؛ مناطقی که مرزهای طبیعی و منابع حیاتی، مانند مسیر رودخانهها و حوزههای کشاورزی، مبنای تعیین آنهاست. هدف از این طرح، فراهمکردن امکان سازگاری مستقیم مناطق مسکونی با تغییرات اقلیمی و دستیابی به حاکمیت غذایی است.
این تحول ساختاری بنیادین با پایبندی حزب به راهبرد خود برای کنارگذاشتن تدریجی و کامل انرژی هستهای و سوختهای فسیلی و جایگزینکردن آنها با انرژیهای تجدیدپذیر همراه است. همچنین تأسیس وزارتخانهای جدید برای تولید مواد غذایی پیشنهاد شده که وظیفه آن نظارت بر پایبندی شرکتها به استانداردهای زیستمحیطی و پیوندزدن حمایتهای دولتی با میزان رعایت الزامات حفاظت از طبیعت است.
اقتصادی در تقابل با بازارهای مالی و سلاح «حق مصادره»
جهتگیریهای مالی این برنامه به دلیل جسارت و حمله مستقیم آن به تمرکز ثروت و به چالش کشیدن نظام مالی جهانی، بحثهای گستردهای برانگیخته است.
این برنامه بر تزریق بیش از صد میلیارد یورو به خزانه دولت از طریق استقرار نظام مالیاتی تصاعدی سختگیرانه برای صاحبان درآمدهای بالا و ثروت شرکتهای بزرگ حساب میکند. این رویکرد از ایدههای مطرحشده در سطح بینالمللی درباره مالیاتستانی از ثروتمندان برای تأمین مالی عادلانه خدمات عمومی الهام گرفته است.
برای تضمین استقلال تصمیمگیری اقتصادی از نوسانات بازارها، برنامه پیشنهاد میکند یک مجموعه بانکی عمومی و مستقل تأسیس شود که بهطور انحصاری تأمین مالی پروژههای سرمایهگذاری بلندمدت مرتبط با گذار زیستمحیطی را بر عهده بگیرد.
متن همچنین بندی انقلابی دارد که به دولت «حق استثنایی مصادره» کارخانهها و مؤسسات تولیدی حیاتی را اعطا میکند؛ در صورتی که دولت تشخیص دهد شیوه اداره آنها امنیت ملی یا منافع عالی جامعه را به خطر میاندازد.
مهار هوش مصنوعی و تأسیس جمهوری ششم
این متن از تحولات شتابان فناوری و قانون اساسی نیز غافل نمانده است. کتاب فصلی کامل را به قانونگذاری و حکمرانی هوش مصنوعی اختصاص داده و خواستار ایجاد یک مأموریت عالی ملی و نهادی نظارتی برای تنظیم بازار و اطمینان از ایمنی سامانههای هوشمند پرخطر شده است.
این برنامه در اقدامی با ابعاد فلسفی، خواستار ممنوعیت کامل فناوریهای هوش مصنوعی است که با هدف شبیهسازی روابط عاطفی با انسانها طراحی شدهاند؛ اقدامی برای محافظت از بافت اجتماعی در برابر بیگانگی ناشی از فناوری.
در عرصه سیاسی و نهادی نیز بخش مربوط به قانون اساسی حامل بلندپروازیای بنیادین است که در پی پایاندادن به نظام ریاستجمهوری کنونی و تأسیس «جمهوری ششم» است. این برنامه خواستار تشکیل یک مجلس مؤسسان برای تدوین قانون اساسی جدید بر پایه ایده «حاکمیت دائمی مردم» شده است.
همچنین استقرار نظام کامل انتخابات تناسبی در انتخابات پارلمانی را برای تضمین نمایندگی عادلانه همه جریانهای فکری پیشنهاد میکند و خواستار فعالسازی ابزارهای دموکراسی مستقیم است تا مردم بتوانند قوانین را تصویب کنند و مسئولان را از مقام خود برکنار سازند.

چگونه یک برنامه سیاسی به پدیدهای ادبی و مردمی تبدیل شد؟
راز تبدیل این کتاب به نخستین اثر از نوع خود در تاریخ فرانسه، از نظر سرعت انتشار عمومی، در شیوه منحصربهفرد تدوین و قیمتگذاری حسابشده آن نهفته است.
این برنامه پشت درهای بسته نوشته نشده، بلکه حاصل فرایندی مشارکتی و گسترده است که بیش از ۲۴ هزار مشارکت شهروندی را در بر گرفته و در کنار آن، جلسات استماع فشردهای با اتحادیههای کارگری، انجمنها، کارشناسان فکری و متخصصان محیطزیست برگزار شده است.
این احساس تعلق جمعی به محتوای کتاب باعث شده هزاران شهروند و جوان آن را نهفقط برای مطالعه شخصی، بلکه برای هدیهدادن و انتشار آن بهعنوان ابزاری برای اقناع مستقیم سیاسی خریداری کنند.
عوامل هوشمندانه دیگری نیز در زمینه عرضه کتاب به این استقبال کمک کردهاند؛ از جمله قیمت بسیار پایین و مردمی آن که تنها ۴٫۹ یورو تعیین شده و موانع مالی را از میان برداشته و دسترسی همه اقشار اجتماعی به آن را ممکن ساخته است.
هجوم مردم به کتابفروشیها و خالیشدن قفسهها از موجودی نشان میدهد که این کتاب از یک متن سیاسی صرف فراتر رفته و به سندی نمادین از مقاومت اجتماعی و امید به آنچه نویسندگان و هوادارانش «زندگی بهتر» در فرانسه جدید مینامند، تبدیل شده است.



