دو فرستاده ترامپ در برلین درباره میانجیگری قطر میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کردند

جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
TT

دو فرستاده ترامپ در برلین درباره میانجیگری قطر میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کردند

جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)

استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستاده دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز پنجشنبه در برلین با مقام‌های ارشد قطری دیدار کردند تا درباره میانجیگری میان واشنگتن و تهران گفت‌وگو کنند.

وب‌سایت «آکسیوس» روز جمعه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، و علی الثوادی، فرستاده او، در این نشست حضور داشتند. کاخ سفید به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.

دوحه چند هفته است که با هدف جلوگیری از وقوع جنگی تازه، میان دو طرف میانجیگری می‌کند و به دنبال دستیابی به توافقی است که برقراری دوباره آتش‌بس و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای را در بر بگیرد.

مسیر موازی

به گفته یک دیپلمات آگاه، شیخ محمد بن عبدالرحمن یک هفته پیش در ترکیه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد و او را در جریان گفت‌وگوهای خود با ترامپ و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، قرار داد. دو طرف همچنین راه‌های خروج مذاکرات از بن‌بست را بررسی کردند.

این دیپلمات افزود که یک هیئت فنی ایرانی نیز این هفته برای ادامه گفت‌وگوها به دوحه سفر کرده است.

عراقچی همچنین برای بررسی فرصت‌های دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک به پاکستان و سلطنت عمان سفر کرد. او در جریان سفر به عمان با علی الثوادی، فرستاده قطر، دیدار کرد؛ فردی که بعداً در نشست برلین نیز حضور یافت.

به گفته منابع آکسیوس، این تلاش‌ها تاکنون پیشرفت قابل‌توجهی نداشته است.

«توافق واقعی»

ترامپ روز جمعه در یک نشست خبری گفت: «ایران می‌خواهد توافق کند، اما توافقی نمی‌خواهد که برای من قابل‌قبول باشد.»

او افزود: «ما یک توافق واقعی می‌خواهیم، نه توافقی ساختگی مانند توافق‌هایی که آن‌ها ۵۱ سال است انجام می‌دهند.» ترامپ همچنین ایرانی‌ها را متهم کرد که در تمام این مدت مردم را فریب داده‌اند.

ترامپ رهبری ایران را «دیوانه» و «گروهی بسیار شرور» توصیف کرد و گفت: «نمی‌توان اجازه داد به سلاح هسته‌ای دست پیدا کنند.»

ترامپ همچنین به «شایعه‌ای» درباره تلاش ایران برای ساخت «بمب کثیف» اشاره کرد و گفت اگر این موضوع صحت داشته باشد، آمریکا آن را شناسایی و از وقوع آن جلوگیری خواهد کرد.

شبکه «سی‌ان‌ان» پیش‌تر گزارش داده بود که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا به احتمال تلاش ایران برای ساخت یک «بمب کثیف» و منفجر کردن آن در واشنگتن اشاره کرده‌اند.

ترامپ در گفت‌وگوی تلفنی کوتاهی که روز پنجشنبه با آکسیوس داشت، گفت تا پیش از آغاز سال جدید درباره اقدام بعدی خود در جنگ تصمیم قطعی نخواهد گرفت.

او گفت: «برای گرفتن هیچ تصمیمی عجله ندارم. خواهیم دید پس از آغاز سال چه اتفاقی می‌افتد.»

نخست‌وزیر قطر هفته گذشته به واشنگتن سفر کرد و با ترامپ و ونس دیدار داشت. ترامپ پس از این دیدار گفت ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران «کاملاً بعید» است و «ضروری به نظر نمی‌رسد».

ترامپ از آن زمان تحت فشار شدید بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای انجام عملیات نظامی جدیدی قرار گرفته است.



دو فرستاده ترامپ در برلین درباره میانجیگری قطر میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کردند

جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
TT

دو فرستاده ترامپ در برلین درباره میانجیگری قطر میان ایران و آمریکا گفت‌وگو کردند

جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)
جارد کوشنر (چپ) و استیو ویتکاف، دو فرستاده آمریکا، روز پنجشنبه در نشست خبری مشترک در پایان اجلاس «ائتلاف کشورهای داوطلب» حامی اوکراین، در مقر صدراعظمی آلمان در برلین (فرانس پرس)

استیو ویتکاف و جرد کوشنر، دو فرستاده دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، روز پنجشنبه در برلین با مقام‌های ارشد قطری دیدار کردند تا درباره میانجیگری میان واشنگتن و تهران گفت‌وگو کنند.

وب‌سایت «آکسیوس» روز جمعه به نقل از دو منبع آگاه گزارش داد که شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، و علی الثوادی، فرستاده او، در این نشست حضور داشتند. کاخ سفید به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد.

دوحه چند هفته است که با هدف جلوگیری از وقوع جنگی تازه، میان دو طرف میانجیگری می‌کند و به دنبال دستیابی به توافقی است که برقراری دوباره آتش‌بس و ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای را در بر بگیرد.

مسیر موازی

به گفته یک دیپلمات آگاه، شیخ محمد بن عبدالرحمن یک هفته پیش در ترکیه با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد و او را در جریان گفت‌وگوهای خود با ترامپ و جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، قرار داد. دو طرف همچنین راه‌های خروج مذاکرات از بن‌بست را بررسی کردند.

این دیپلمات افزود که یک هیئت فنی ایرانی نیز این هفته برای ادامه گفت‌وگوها به دوحه سفر کرده است.

عراقچی همچنین برای بررسی فرصت‌های دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک به پاکستان و سلطنت عمان سفر کرد. او در جریان سفر به عمان با علی الثوادی، فرستاده قطر، دیدار کرد؛ فردی که بعداً در نشست برلین نیز حضور یافت.

به گفته منابع آکسیوس، این تلاش‌ها تاکنون پیشرفت قابل‌توجهی نداشته است.

«توافق واقعی»

ترامپ روز جمعه در یک نشست خبری گفت: «ایران می‌خواهد توافق کند، اما توافقی نمی‌خواهد که برای من قابل‌قبول باشد.»

او افزود: «ما یک توافق واقعی می‌خواهیم، نه توافقی ساختگی مانند توافق‌هایی که آن‌ها ۵۱ سال است انجام می‌دهند.» ترامپ همچنین ایرانی‌ها را متهم کرد که در تمام این مدت مردم را فریب داده‌اند.

ترامپ رهبری ایران را «دیوانه» و «گروهی بسیار شرور» توصیف کرد و گفت: «نمی‌توان اجازه داد به سلاح هسته‌ای دست پیدا کنند.»

ترامپ همچنین به «شایعه‌ای» درباره تلاش ایران برای ساخت «بمب کثیف» اشاره کرد و گفت اگر این موضوع صحت داشته باشد، آمریکا آن را شناسایی و از وقوع آن جلوگیری خواهد کرد.

شبکه «سی‌ان‌ان» پیش‌تر گزارش داده بود که سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا به احتمال تلاش ایران برای ساخت یک «بمب کثیف» و منفجر کردن آن در واشنگتن اشاره کرده‌اند.

ترامپ در گفت‌وگوی تلفنی کوتاهی که روز پنجشنبه با آکسیوس داشت، گفت تا پیش از آغاز سال جدید درباره اقدام بعدی خود در جنگ تصمیم قطعی نخواهد گرفت.

او گفت: «برای گرفتن هیچ تصمیمی عجله ندارم. خواهیم دید پس از آغاز سال چه اتفاقی می‌افتد.»

نخست‌وزیر قطر هفته گذشته به واشنگتن سفر کرد و با ترامپ و ونس دیدار داشت. ترامپ پس از این دیدار گفت ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران «کاملاً بعید» است و «ضروری به نظر نمی‌رسد».

ترامپ از آن زمان تحت فشار شدید بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای انجام عملیات نظامی جدیدی قرار گرفته است.


اسرائیل «فلاخن داوود» را برای مقابله کم‌هزینه‌تر با موشک‌های ایران ارتقا داد

موشک رهگیر هنگام شلیک از پرتابگر سامانه «فلاخن داوود» (ارتش اسرائیل)
موشک رهگیر هنگام شلیک از پرتابگر سامانه «فلاخن داوود» (ارتش اسرائیل)
TT

اسرائیل «فلاخن داوود» را برای مقابله کم‌هزینه‌تر با موشک‌های ایران ارتقا داد

موشک رهگیر هنگام شلیک از پرتابگر سامانه «فلاخن داوود» (ارتش اسرائیل)
موشک رهگیر هنگام شلیک از پرتابگر سامانه «فلاخن داوود» (ارتش اسرائیل)

اسرائیل سامانه «فلاخن داوود»، یکی از لایه‌های کم‌هزینه‌تر پدافند هوایی خود، را ارتقا داده است. به گزارش روز جمعه خبرگزاری «بلومبرگ»، جنگ با ایران نشان داد که اسرائیل به موشک‌های رهگیر گران‌قیمتی وابسته است که تولید انبوه آن‌ها دشوار است.
یک مقام ارشد مسئول بررسی عملکرد پدافند هوایی نیروی هوایی اسرائیل که نخواست نامش فاش شود، گفت تغییرات انجام‌شده برد این سامانه را که برای رهگیری موشک‌های سنگین و پهپادها طراحی شده، افزایش داده است.
او افزود اسرائیل اکنون می‌تواند با انواع بیشتری از موشک‌های بالستیک مقابله کند و در برابر حملات پی‌درپی که هفته‌ها ادامه می‌یابند، مقاومت بیشتری داشته باشد.
این تغییرات، جایگزینی ساخت داخل را در اختیار اسرائیل قرار می‌دهد که امکان تولید آن در تعداد بیشتری وجود دارد؛ آن هم در شرایطی که ایران از دوره کاهش تنش‌ها برای بازسازی زرادخانه موشکی خود استفاده می‌کند.
بر اساس یک ارزیابی اطلاعاتی غربی که بلومبرگ هفته گذشته منتشر کرد، ایران با وجود حملات آمریکا و اسرائیل همچنان دست‌کم ۱۷۰۰ موشک بالستیک در اختیار دارد و ماهانه حدود ۵۰ موشک تولید می‌کند.
تنش میان واشنگتن و تهران اخیراً با حملات متقابل افزایش یافته، اما این حملات به رویارویی گسترده منجر نشده است. روزنامه «نیویورک تایمز» این هفته گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، پیوستن به اسرائیل در حملات گسترده‌تر علیه ایران را بررسی می‌کند.
موجودی موشک‌های رهگیر نیز در محاسبات ترامپ درباره ازسرگیری جنگ نقش دارد، زیرا ایران همچنان توانایی حمله موشکی به کشورهای منطقه و اسرائیل را دارد.

سامانه پدافند هوایی «فلاخن داوود» (عکس آرشیوی، رویترز)

یک‌سوم هزینه

سامانه «فلاخن داوود» از موشک‌های رهگیر «استانر» استفاده می‌کند که شرکت اسرائیلی «رافائل» با همکاری شرکت آمریکایی «آر‌تی‌ایکس»، که پیش‌تر «ریتیون» نام داشت، توسعه داده است. قیمت هر یک از این موشک‌ها حدود یک میلیون دلار است.
به گفته یکی از تحلیلگران «بلومبرگ اینتلیجنس»، این رقم حدود یک‌سوم هزینه موشک رهگیر «آرو ۳» است که در بالاترین لایه پدافند هوایی اسرائیل قرار دارد. هزینه هر موشک رهگیر آمریکایی «پاتریوت پک-۳» نیز ممکن است از چهار میلیون دلار فراتر رود.
سامانه «فلاخن داوود» اکنون از نظر توانایی‌ها تقریباً با سامانه «پاتریوت» برابری می‌کند و مهم‌ترین مزیت‌های آن قیمت پایین‌تر و ظرفیت تولید بیشتر است.
سپر دفاعی اسرائیل از چند لایه تشکیل شده است: «گنبد آهنین» برای مقابله با تهدیدهای کوتاه‌برد، «فلاخن داوود» برای تهدیدهای میان‌برد و سامانه‌های «آرو»، از جمله «آرو ۳» که توانایی رهگیری در فضا را دارد. سامانه‌های آمریکایی «تاد» و موشک‌های رهگیر مستقر بر شناورها نیز در این ساختار نقش دارند.
به گفته یک منبع آگاه در صنعت دفاعی، شرکت‌های «رافائل» و «آر‌تی‌ایکس» می‌توانند سالانه هزاران موشک رهگیر در اسرائیل و ۲۵۰۰ موشک دیگر در آمریکا برای سامانه‌های «گنبد آهنین» و «فلاخن داوود» تولید کنند.
شرکت صنایع هوافضای اسرائیل که سامانه‌های «آرو» را توسعه داده، ظرفیت تولید خود را اعلام نمی‌کند.

سامانه پدافند هوایی «گنبد آهنین» اسرائیل در حال رهگیری موشک‌های ایرانی بر فراز تل‌آویو (آسوشیتدپرس)

ضعف‌های آشکارشده در جنگ

اسرائیل پس از آنکه شماری از موشک‌های بالستیک ایران در رویارویی‌های مکرر از سال ۲۰۲۴ از سامانه‌های پدافندی این کشور عبور کردند و ده‌ها غیرنظامی را کشتند، ناچار شد رویکرد دفاعی خود را تغییر دهد.
اسرائیل در جریان جنگ به سامانه‌های آمریکایی مقابله با موشک‌های بالستیک متکی بود. به گزارش روزنامه «واشنگتن پست»، در این جنگ تعداد موشک‌های رهگیر آمریکایی استفاده‌شده از موشک‌های رهگیر اسرائیلی بیشتر بود.
در شدیدترین مراحل جنگ، سامانه «فلاخن داوود» گاهی برای مقابله با موشک‌های بالستیک به کار گرفته شد. از جمله در دو حمله به جنوب اسرائیل، موشک‌های رهگیر نتوانستند موشک‌های مهاجم را منهدم کنند و ده‌ها نفر زخمی شدند.
به گزارش روزنامه «هاآرتص»، در سه هفته نخست جنگ بیش از ۹۰ درصد موشک‌های ایرانی رهگیری شدند. با این حال، حملات موشکی به کشته شدن ۲۰ نفر و زخمی شدن هزاران نفر در اسرائیل منجر شد.
مقام نیروی هوایی اسرائیل گفت حملات موشکی پرتعداد، ضعف‌هایی را در سپر دفاعی آشکار کرد، اما در عین حال حجم گسترده‌ای از داده‌ها را در اختیار ارتش قرار داد که از آن‌ها برای به‌روزرسانی سامانه‌ها، گاهی ظرف چند روز، استفاده شد.

تصویری از آزمایش سامانه جدید پدافند هوایی اسرائیل، «فلاخن داوود»، در اول آوریل ۲۰۱۵ (رویترز)

بحران موشک‌های «پاتریوت»

آمریکا برای پاسخ‌گویی به تقاضای موشک‌های رهگیر «پاتریوت پک-۳» با مشکل روبه‌رو است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهوری اوکراین، می‌گوید کشورش به‌تنهایی ماهانه به ۳۵۰ موشک نیاز دارد؛ رقمی که چند برابر تولید سالانه این موشک‌هاست.
واشنگتن برای تشویق شرکت‌های سازنده به افزایش تولید، بر تعهدات خرید بلندمدت حساب می‌کند. در همین حال، متحدان آمریکا در اروپا، منطقه آسیا و اقیانوس آرام و خاورمیانه همچنان تا حد زیادی به سامانه‌های ساخت کشورهای دیگر وابسته‌اند.
تحلیلگر «بلومبرگ اینتلیجنس» گفت کسانی که در انتظار دریافت موشک‌های «پک-۳» هستند، احتمالاً باید «دست‌کم تا سال ۲۰۲۹» منتظر بمانند.
اسرائیل سامانه‌های دفاعی خود را نیز صادر می‌کند. فنلاند و یونان سامانه «فلاخن داوود» را سفارش داده‌اند و آلمان نیز بخشی از سامانه دفاعی خود را بر «آرو ۳» متکی کرده است.
سخنگوی ارتش اسرائیل پرسش‌ها را به شرکت «رافائل» ارجاع داد، اما این شرکت از اظهارنظر خودداری کرد. شرکت «آر‌تی‌ایکس» نیز حاضر به اظهارنظر نشد.


«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
TT

«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»

خلبانان بمب‌افکن‌های «بی-۲» آمریکا که ژوئن (خرداد) ۲۰۲۵ تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دادند، فاش کردند که برنامه‌ی حمله به فردو چند روز پیش از عملیات از نو طراحی شد، چون ایران کوشیده بود دریچه‌های تهویه‌ی آن را با بتن بپوشاند.

این خلبانان که با نام مستعار با مجله‌ی آمریکایی «ایر اند اسپیس فورسز» گفت‌وگو کرده‌اند، جزئیات عملیات «چکش نیمه‌شب» را روایت کردند. در این عملیات هفت بمب‌افکن رادارگریز پروازی ۳۷ ساعته (رفت‌وبرگشت) انجام دادند.

بمب‌افکن‌ها ۱۴ بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» را با پشتیبانی نزدیک به ۱۲۵ هواپیما روی فردو و نطنز انداختند. زیردریایی‌های آمریکایی نیز همان شب موشک‌های «توماهاوک» را به‌سوی اصفهان شلیک کردند.

پوستری از تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در فردو که در نشست خبری پنتاگون در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ نمایش داده شد (فرانس پرس)

بتن، برنامه را تغییر داد

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، پس از حمله گفته بود ایرانی‌ها در روزهای پیش از آن کوشیده بودند دریچه‌های تهویه‌ی فردو را با بتن بپوشانند.

برنامه‌ی اصلی بر استفاده از همین دریچه‌ها برای رساندن بمب‌ها به اعماق تأسیسات استوار بود. به همین دلیل، بمب‌افکن نخست باید ابتدا پوشش بتنی را منفجر می‌کرد تا بمب‌افکن‌های بعدی آنچه را زیر آن بود هدف بگیرند.

فرمانده مأموریت که در گزارش مجله «آلفا» نام گرفته، گفت بازچینی عملیات «بسیار سریع انجام شد».

برنامه‌ی نهایی تنها ۱۶ ساعت پیش از برخاستن قطعی شد و باز هم در حالی که خلبانان خواب بودند تغییر کرد. «اسکار»، افسر مسئول یکپارچه‌سازی برنامه‌ها، گفت برنامه‌ای که خلبانان آن را بررسی کرده و «دوستش داشتند» تغییر کرد و نیروهای ذخیره اصلاحات را اعمال کردند.

«وای... اینجا تهران است!»

حدود ۱۸ ساعت پس از شروع پرواز، شهری از میان تاریکی پیش روی خدمه‌ی بمب‌افکن نخست پدیدار شد و یکی از خلبانان فریاد زد: «وای، اینجا تهران است!». خلبان دیگر افزود: «داریم انجامش می‌دهیم. این واقعی است».

ساعت ۲ و ۱۰ دقیقه‌ی بامداد به وقت محلی، درهای محفظه‌ی بمب باز شد و دو بمب که وزن هر یک ۳۰ هزار پوند بود رها شد. این نخستین بار بود که این بمب‌ها علیه هدفی دشمن به‌کار می‌رفت و نخستین انفجار شبانه‌ی آن‌ها بود.

بمب‌افکن ناگهان سبک‌تر شد و یکی از خلبانان گفت: «بیا از اینجا برویم!». دیگری پاسخ داد: «نه، صبر کن».

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار تکنولوجیز» به تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ که فعالیت در نزدیکی ساختمان پیرامون مجتمع و نیز گودال‌های ناشی از حمله‌ی هوایی آمریکا در ۲۲ ژوئن به مجتمع غنی‌سازی سوخت فردو را نشان می‌دهد (فرانس پرس - آرشیوی)

دو خلبان چرخیدند تا محل را زیر نظر بگیرند و آرزو می‌کردند که دو بمب ناکارآمد نباشند. «براوو» روایت کرد که همکارش را به شتاب بیشتر ترغیب می‌کرد، اما «آلفا» در تاریکی خیره مانده بود و منتظر انفجار بود.

حدود ۱۵ ثانیه بعد، دو بمب به هدف خوردند و گلوله‌ی آتشی برخاست که کوه‌های اطراف را «مثل روز» روشن کرد. خلبانی در بمب‌افکنی که به‌سوی نطنز می‌رفت، آن را آتشی «به بلندی یک ساختمان ده‌طبقه» توصیف کرد.

بمب‌افکن دوم باید آماده می‌شد که اگر بمب‌افکن نخست ناکام ماند، منفجر کردن پوشش بتنی را بر عهده بگیرد. «چارلی»، یکی از خلبانان آن، گفت همه‌چیز باید «در زمان درست و با ترتیب درست» انجام می‌شد.

او توضیح داد که حاشیه‌ی زمانی از ۱۵ ثانیه فراتر نمی‌رفت و لحظه‌ی رها کردن بمب را چنین وصف کرد: باز شدن درها، سپس صدای جدا شدن دو بمب، آن‌گاه هواپیما اندکی بالا می‌رود و مسیر خود را به‌سوی غرب ادامه می‌دهد.

این توالی تکرار شد تا اینکه ۱۲ بمب روی فردو انداخته شد و به گفته‌ی این گزارش، سایت غنی‌سازی تا حد زیادی ویران شد. بمب‌افکن هفتم دو بمب خود را روی نطنز انداخت و خدمه‌اش به‌دلیل ارتفاع زیاد آن را به‌صورت دستی هدایت کردند.

ارزیابی‌های پس از عملیات به این نتیجه رسید که بمب‌ها بخش بزرگی از توان ایران برای غنی‌سازی در سطح ساخت سلاح را نابود کردند، اما مجله گفت میزان دقیق خسارت «همچنان معما است».

بازگشت

«آلفا» گفت هنگام عقب‌نشینی در کابین خلبان هشدارهایی درباره‌ی شلیک به‌سوی آن‌ها به صدا درآمد و با وجود رهایی از بمب‌ها همچنان نگران بود.

خلبانی دیگر روایت کرد که سال‌ها پیش قول داده بود اگر این مأموریت اجرا شد، بالای هدف ساندویچ بخورد. او پس از رها کردن بمب‌ها به قولش عمل کرد، اما از ترس موشک ایرانی به یک گاز بسنده کرد.

پس از خروج از حریم هوایی ایران، خدمه‌ی بمب‌افکن نخست دومین پیام بی‌سیم خود را از زمان برخاستن مخابره کردند: «کارمان تمام شد، در امانیم!».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هنگام سخنرانی پس از حمله‌ی آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران (فرانس پرس)

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، حمله را بدون اطلاع خلبانان اعلام کرد. آن‌ها در راه بازگشت از خدمه‌ی هواپیمای سوخت‌رسان شنیدند که «خبرها را پر کرده‌اند».

پیش از فرود در میزوری، «آلفا» بمب‌افکن‌ها را در یک پرواز جشن برنامه‌ریزی‌نشده بالای واشنگتن هدایت کرد و گفت: «برای خودمان رژه گذاشتیم».

خلبانان در پایگاه وایتمن با شگفتی خانواده‌های خود را منتظر یافتند. سپس آن‌ها را به تأسیساتی امن بردند تا تصاویر اهداف ویران‌شده را بازبینی کنند و همان‌جا بود که برای نخستین بار نام عملیات را فهمیدند.

سفری مخفیانه

بمب‌افکن‌ها نیمه‌شب ۲۱ ژوئن از وایتمن برخاستند. عملیات نام رسمی و رمز تماس نداشت و آن‌ها سکوت بی‌سیمی را رعایت کردند.

برای فریب ناظران، بمب‌افکن‌های دیگری آشکارا به‌سوی غرب پرواز کردند و رسانه‌ها حدس زدند که مقصدشان گوام یا دیگو گارسیا باشد. اما بمب‌افکن‌های حمله مسیری شرقی را از اقیانوس اطلس و مدیترانه در پیش گرفتند.

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار» که «مجتمع فردو» را پس از حملات آمریکا به این تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی در نزدیکی شهر قم در ایران نشان می‌دهد (آرشیوی - رویترز)

خلبانان مقصد خود را از خانواده‌هایشان پنهان کردند. «آلفا» درباره‌ی همسرش گفت: «به او چیزی نگفتم. رفتم سر کار و برنگشتم».

«براوو» گفت به‌دلیل سوخت‌گیری مکرر و آماده‌سازی سامانه‌ها، استراحت روی بمب‌افکن به چرت‌هایی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای محدود بود و برخی خلبانان از داروهای محرکِ دارای مجوز پزشکی کمک گرفتند.

پس از عبور از حریم هوایی اروپا، خدمه تنها یک بار پیش از ورود به ایران با فرماندهی تماس گرفتند. «براوو» گفت این پیام از طریق بلندگوها در مرکز عملیات هوایی مشترک پخش شد و حاضران هلهله کردند.

خلبانان گفتند بیشترین ترسشان دیدن موشک رهگیری بود که مستقیم به‌سوی آن‌ها بیاید. اما بازبینی‌های پس از عملیات نشان داد پدافند ایران به‌سوی بمب‌افکن‌ها شلیک نکرده بود.

۱۵ سال برنامه‌ریزی

برنامه‌ریزی برای حمله به فردو پس از آن آغاز شد که تحلیلگران آمریکایی در سال ۲۰۰۹ فعالیت‌های ساخت‌وساز غیرعادی را در کوه‌های جنوب غربی تهران شناسایی کردند. کارشناسان وزارت دفاع آمریکا از آن زمان سامانه‌های تهویه و نقاط ضعف این تأسیسات را بررسی کرده‌اند.

تنها «بی-۲» می‌تواند بمب‌های «جی‌بی‌یو-۵۷» را حمل کند. «متیو»، خلبان سابقی که مجله نام او را آورده، گفت نسخه‌ی به‌کاررفته در حمله پس از سال‌ها آزمایش، با نمونه‌ی آزمایشی نخست تفاوت زیادی دارد.

(عکس) ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، برمی‌گردد و برای خبرنگاران لحظات نخست پرتاب بمب‌های سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» به تأسیسات فردو را توضیح می‌دهد، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ (فرانس پرس)

این برنامه‌ها در اوت ۲۰۲۴ دوباره به صدر بازگشت، پس از آنکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از افزایش ذخایر اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی ایران خبر داد.

اما پنتاگون در آن زمان فقط به زدن انبار سلاح زیرزمینی حوثی‌ها در یمن با بمب‌افکن‌های «بی-۲» بسنده کرد؛ پیامی به تهران.

در بهار ۲۰۲۵، با بن‌بست مذاکرات با ایران، «اسکار» دستور شروع برنامه‌ریزی حمله را دریافت کرد و ظرف یک هفته، ۵۰ تا ۶۰ متخصص در تدوین برنامه مشارکت کردند.

«آلفا» گفت جنگ اسرائیل علیه ایران که از ۱۳ ژوئن آغاز شد، آمریکایی‌ها را غافلگیر نکرد، اما جنگنده‌های اسرائیلی بسیاری از پدافندهای هوایی را از میان بردند. او این را «درسی پیشرفته» خواند که مأموریت را «برای ما امن‌تر» کرد.

تهران می‌گوید برنامه‌ی هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی تولید کرده است.