با افزایش شمار کشته‌ها و زخمی‌های موج اخیر درگیری‌های نظامی در یمن به نزدیک ۱۰ هزار نفر، نظام بهداشت و درمان این کشور با یکی از شدیدترین بحران‌های سال‌های اخیر روبه‌رو شده است. نهادهای بین‌المللی وضعیت نظام درمانی یمن را که پیش‌تر با مشکلات مزمن مواجه بود، اکنون یک وضعیت اضطراری پیچیده و مهارنشدنی توصیف می‌کنند؛ بحرانی که با ادامه محاصره تعز، سومین شهر بزرگ این کشور، شدت گرفته است.
وزارت بهداشت یمن درباره وخامت قریب‌الوقوع وضعیت بهداشت و درمان در استان تعز هشدار داده و اعلام کرده است که ذخایر دارو، تجهیزات پزشکی و اکسیژن به سطح بحرانی رسیده است. این وضعیت پس از نزدیک به سه ماه تشدید حملات نظامی حوثی‌ها علیه غیرنظامیان و زیرساخت‌ها و هم‌زمان با کاهش شدید و بی‌سابقه کمک‌های مالی بین‌المللی ایجاد شده است.
شهر تعز در جنوب غربی یمن تحت محاصره حوثی‌ها قرار دارد. هم‌زمان، درگیری‌های نظامی در چندین منطقه، به‌ویژه در داخل شهر و مناطق اطراف آن، شدت گرفته است. ادامه گلوله‌باران مناطق روستایی استان‌های لحج و تعز نیز موج تازه‌ای از آوارگی را به دنبال داشته که بیش از ۲۵۰ هزار نفر را دربرگرفته است.
تازه‌ترین داده‌های میدانی ثبت‌شده از سوی سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد موج اخیر درگیری‌های نظامی تاکنون ۹ هزار و ۷۲ کشته و زخمی بر جای گذاشته است. این آمار از طریق سامانه‌های باقی‌مانده پایش وضعیت سلامت ثبت شده است.
بر اساس این گزارش‌ها، یک هزار و ۶۷۷ نفر بر اثر مستقیم درگیری‌ها کشته و ۷ هزار و ۳۹۵ نفر زخمی شده‌اند. شمار بالای مجروحان، مراکز درمان آسیب‌دیدگان و بخش‌های اورژانس را با ازدحام روبه‌رو کرده و فشاری فراتر از ظرفیت جراحی و درمانی نظام بهداشتی وارد آورده است؛ نظامی که پیش از این نیز با کمبود امکانات مواجه بود.
مقام‌های بهداشتی تعز حوثی‌ها را متهم کردند که روز چهارشنبه یک آمبولانس را هنگام انتقال غیرنظامی مجروح از یکی از روستاهای منطقه العوات در شهرستان صبر الموادم، در جنوب شهر، هدف قرار داده‌اند. این حمله در جریان گلوله‌باران شدید روستاهای منطقه رخ داده است.
به گفته این مقام‌ها، این دومین حمله به آمبولانس‌ها در جریان تشدید درگیری‌های کنونی است. حمله قبلی در هفته گذشته به کشته شدن راننده آمبولانس و دختر مجروحی منجر شد که پس از آسیب دیدن در گلوله‌باران پیشین، برای درمان منتقل می‌شد. یکی از پرستاران گروه امدادی نیز در آن حمله زخمی شد.
مقام‌های بهداشتی استان همچنین حوثی‌ها را به غارت ۱۵ آمبولانس متعلق به اداره‌های بهداشت و مراکز درمانی در شهرستان‌های روستایی متهم کرده‌اند.
هشدار درباره تعطیلی ۴۲ مرکز درمانی
بحران انسانی در شهر تعز به مرحله‌ای بحرانی رسیده است. به گفته وزارت بهداشت یمن، ۴۲ مرکز و تأسیسات درمانی در این استان ممکن است طی روزهای آینده به دلیل تمام شدن ذخایر دارو، تجهیزات پزشکی حیاتی و کپسول‌های اکسیژن، فعالیت خود را به‌طور کامل متوقف کنند.
تعطیلی این مراکز، خدمات حیاتی از جمله بخش‌های مراقبت از نوزادان، بخش‌های مراقبت ویژه و جلسات منظم دیالیز صدها بیمار را مستقیماً تهدید می‌کند؛ خدماتی که جایگزینی برای آن‌ها وجود ندارد.
ادامه حملات مستقیم به مراکز درمانی نیز بحران را تشدید کرده است. در تازه‌ترین مورد، افراد مسلح حوثی به بیمارستان عمومی الثوره تیراندازی کردند که به زخمی شدن شماری از بیماران و کارکنان درمانی منجر شد.
مسئولان بهداشت عمومی همچنین درباره گسترش خطرناک وبا هشدار داده‌اند. به گفته آن‌ها، شیوع این بیماری از کنترل خارج شده و میزان ابتلا تنها طی چند هفته سه برابر شده است.
تخریب کامل شبکه‌های آب و فاضلاب و وخامت خدمات بهداشت محیط، از عوامل اصلی گسترش این بیماری عنوان شده‌اند.
شیوع وبا هم‌زمان با بحران سوءتغذیه حاد رخ داده است. هزاران کودک آواره به دلیل سوءتغذیه از توان ایمنی لازم برای مقابله با باکتری‌های منتقل‌شده از طریق آب آلوده برخوردار نیستند؛ وضعیتی که میزان مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال را به سطوح بی‌سابقه‌ای رسانده است.
کمبود شدید کمک‌های مالی
با افزایش نیازهای انسانی در مناطق درگیر، عملیات امدادرسانی داخلی و بین‌المللی نیز با بحران شدید کمبود منابع مالی مواجه شده است.
سازمان جهانی بهداشت در اوایل ماه جاری اعلام کرد که برای ادامه عملیات اساسی بهداشت و درمان در یمن، به ۳۱ میلیون دلار کمک فوری نیاز دارد.
با این حال، این سازمان تاکنون تنها ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار دلار از کشورهای کمک‌کننده دریافت کرده است؛ رقمی که نشان‌دهنده کسری بودجه ۹۳ درصدی است.
کمبود منابع مالی پیامدهای مستقیمی بر خدمات درمانی داشته است. تاکنون ۱۵ مرکز درمانی حیاتی به‌طور کامل تعطیل شده‌اند و ده‌ها گروه سیار پزشکی نیز از فعالیت بازمانده‌اند.
این گروه‌ها تنها راه دسترسی بسیاری از ساکنان مناطق دورافتاده و اردوگاه‌های آوارگان به خدمات درمانی بودند؛ از جمله در استان‌هایی مانند مأرب که همچنان شاهد درگیری‌های شدید هستند.
گلوله‌باران حوثی‌ها علیه خانه‌ها و غیرنظامیان در شهر محاصره‌شده تعز ادامه دارد (آسوشیتدپرس)
نهادهای امدادی داخلی و بین‌المللی هشدار می‌دهند که فرصت برای جلوگیری از فروپاشی گسترده نظام درمانی یمن رو به پایان است.
به گفته این نهادها، جلوگیری از وخامت بیشتر بحران به اقدام فوری جامعه جهانی برای توقف درگیری‌ها، ایجاد گذرگاه‌های امن بشردوستانه، رفع محدودیت‌های انتقال کمک‌ها به تعز و تأمین منابع مالی اضطراری نیاز دارد.
این نهادها هشدار داده‌اند که در صورت ادامه وضعیت کنونی، یمن ممکن است با بزرگ‌ترین فروپاشی نظام درمانی در تاریخ معاصر خود روبه‌رو شود.
