یک سناتور ارشد به «الشرق الأوسط»: بایدن برای مقابله با تهدید ایران باید شراکت ها را تقویت کند

جیم ریش از بایدن خواست تا روابط را بهبود بخشد و به متحدان اطمینان دهد

یک سناتور ارشد به «الشرق الأوسط»: بایدن برای مقابله با تهدید ایران باید شراکت ها را تقویت کند
TT

یک سناتور ارشد به «الشرق الأوسط»: بایدن برای مقابله با تهدید ایران باید شراکت ها را تقویت کند

یک سناتور ارشد به «الشرق الأوسط»: بایدن برای مقابله با تهدید ایران باید شراکت ها را تقویت کند

سفر جو بایدن رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا به منطقه با موجی از استقبال اعضای برجسته کنگره این کشور مواجه شد. انتقادات گسترده ای که دولت در مورد رسیدگی به پرونده ایران در کنگره با آن مواجه است، به درخواست های فشرده برای ترمیم روابط متشنج با کشورهای منطقه تبدیل شده است. جیم ریچ نماینده ارشد جمهوری خواه در کمیته روابط خارجی سنا در اظهارات اختصاصی به «الشرق الأوسط» بر این موضوع تاکید کرد.

کسری بودجه
ریچ گفت: «رئیس‌جمهور کسری بودجه جدی دارد و باید این مشکل را با شرکای ما در خاورمیانه برطرف کند. بین پرونده های خروج از افغانستان و انتقال به اقیانوس هند-پاسیفیک، سیاست‌های سختگیرانه فروش تسلیحات و سیاستی که با ایران دنبال می‌شود و امنیت شرکای ما را تهدید می‌کند، رئیس جمهور باید به منطقه اطمینان دهد که ایالات متحده یک شریک قابل اعتماد باقی خواهد ماند. در غیر این صورت، خطر از دست دادن منطقه را به روسیه و چین خواهیم داشت».
ریچ از عملکرد دولت فعلی انتقاد کرد و گفت: «بسیاری از شرکای منطقه ای ما بر این باورند که سرمایه سیاسی رئیس جمهور به سرعت رو به وخامت است و آنها مشتاقانه منتظر دولت بعدی هستند».
او نگران است که شاید سفر بایدن به منطقه دیر شده است و گفت: «اگرچه ما در نهایت می بینیم که دولت شروع به تغییر مسیر خود با توجه به برخی از سیاست های مضر خود در خاورمیانه، به ویژه در مورد توافق نامه ابراهیم کرده است، با این حال، بسیاری از این مراحل دیر شده است و سیاست با ایران همچنان نقطه گیر اصلی است».

قاطعیت در برخورد با ایران
با توجه به پرونده ایران و تلاش های مستمر دولت بایدن برای بازگشت به توافق هسته ای با آن، این سناتور جمهوری خواه، دولت آمریکا را به دلیل تلاش برای بازگشت به توافق، به تهدید امنیت متحدانش در خاورمیانه متهم کرد.
وی با اشاره به تلاش تهران برای ارائه «صدها پهپاد به روسیه برای استفاده در اوکراین، گفت: «این توافق همچنان مملو از مشکلات است و به طور کامل به تروریسم منطقه ای ایران و برنامه موشکی بالستیک آن رسیدگی نمی‌کند».
این سناتور ارشد افزود: «همانطور که بعد از توافق هسته ای 2015 دیدیم، معافیت های تحریمی حمایت ایران از تروریسم را افزایش می دهد. این توافق همچنین راه نجاتی برای روسیه در بحبوحه تجاوزاتش به اوکراین خواهد بود. تضاد اساسی بین رویکرد رئیس جمهور آمریکا در قبال ایران و منافع امنیت ملی ما با شرکای ما در اسرائیل و خاورمیانه وجود دارد. زمان آن فرا رسیده است که به جای سردرگمی و هل شدن در حین نشستن میز، میز را ترک کنیم».

همکاری امنیتی منطقه ای
ریچ حمایت خود را از همکاری های امنیتی بین کشورهای منطقه ابراز کرد و از بایدن خواست تا به دنبال تسهیل این امر باشد و گفت: «اسرائیل و متحدان ما در کشورهای خلیج علاقه صمیمانه خود را برای ایجاد روابط امنیتی جدید در نوع خود برای محافظت در برابر تهدید ایران ابراز کرده اند. دولت بایدن باید این تلاش ها را انجام دهد. متأسفانه، رد توافقنامه آبراهام توسط دولت به دلیل اینکه آنها بخشی از میراث ترامپ (رئیس جمهور سابق) هستند، زمان ارزشمندی را تلف کرد، اما من امیدوارم که اکنون بتوانیم آن را جبران کنیم».

درخواست های مشابه از سوی دموکرات ها
این گونه مواضع تنها به حزب جمهوری خواه محدود نمی شود، بلکه رهبران برجسته دموکرات علیرغم ملاحظات محافظه کارانه خود در مورد انتقاد شدید و مستقیم از دولت، مواضع مشابهی را ابراز کرده اند. در این زمینه، باب منندز سناتور دموکرات و رئیس کمیته روابط خارجی سنا، از رئیس جمهور آمریکا در اولین سفر خود به خاورمیانه خواست بر پایبندی آمریکا به تعهداتش در خاورمیانه تاکید کند.
منندز از اهمیت این سفر که شامل اسرائیل، کرانه باختری و سعودی است، در ترمیم روابط با منطقه گفت. وی از بایدن خواست که برای بهبود این روابط و متحد کردن تلاش‌ها برای مقابله با تهدید ایران اقدام کند.
وی گفت: «او (بایدن) باید تأکید کند که ایالات متحده از طریق دیپلماسی به رهبری خود ادامه خواهد داد و متحدان خود را حول یک دیدگاه مشترک متحد خواهد کرد. این کشور باید بازیگران منطقه ای را با مقابله با قصد ایران برای افزایش توانمندی های هسته ای خود و تهدید همسایگان خود گرد هم آورد».



نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
TT

نشست پکن؛ هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های ایران


وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  
وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، و کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)  

نتایج نشست پکن میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران، نشان‌دهنده آغاز یک حرکت مشترک با هدف «هماهنگی زمانی» در مرحله‌ای دشوار و پیچیده است. این موضوع را یک دیپلمات روسی تأیید کرده است.

شرکت‌کنندگان در این نشست که اولین دیدار از این نوع محسوب می‌شود، بر هماهنگی مواضع برای مقابله با تحریم‌ها، رد هرگونه اقدام نظامی علیه تأسیسات هسته‌ای و تلاش برای پیشبرد یک توافق سیاسی احتمالی با دولت آمریکا توافق کردند. این موضوع در چارچوب پیشنهاد مسکو برای میانجی‌گری در پرونده برنامه هسته‌ای ایران و در پی اعلام آمادگی واشنگتن برای آغاز روند مذاکرات مطرح شد.

به نظر می‌رسد مسکو که به طور فعال برای موفقیت این نشست سه‌جانبه تلاش کرده، قصد دارد موقعیت مذاکره‌ای خود با واشنگتن را تقویت کند. این تلاش در چارچوب گشایش به سوی یک گفت‌وگوی گسترده‌تر شامل پرونده اوکراین و سایر مسائل بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله برنامه هسته‌ای ایران صورت می‌گیرد.

بیانیه وزارت امور خارجه روسیه حاکی از رضایت مسکو از نتایج این نشست بود. در این دیدار، سرگئی ریابکوف، دیپلمات ارشد روسیه که مسئول پرونده‌های امنیت استراتژیک و مدیریت گفت‌وگو با واشنگتن است، شرکت داشت.

بر اساس این بیانیه، در این نشست «هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌ها حول برنامه هسته‌ای ایران مورد بحث قرار گرفت و بر غیرقابل قبول بودن تهدیدات و استفاده از نیروی نظامی علیه تأسیسات انرژی هسته‌ای ایران تأکید شد.»

وزارت امور خارجه روسیه همچنین اعلام کرد که «رایزنی‌ها میان معاونان وزیران امور خارجه روسیه، چین و ایران بر روی برنامه اقدام جامع مشترک و هماهنگی اقدامات برای کاهش تنش‌های مصنوعی حول برنامه هسته‌ای ایران متمرکز بود.»

روسیه، چین و ایران بر هماهنگی برای مقابله با تحریم‌های علیه تهران توافق کردند (رویترز)

این بیانیه همچنین به ارزیابی دقیق سه طرف از «اقدامات غیرقانونی و نقض‌های متعدد قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت توسط ایالات متحده و کشورهای اروپایی» اشاره کرد و بر غیرقابل قبول بودن تهدید، ارعاب و استفاده از نیروی نظامی علیه زیرساخت‌های انرژی هسته‌ای ایران تأکید کرد.

به گفته وزارت امور خارجه روسیه، این نشست همچنین به بررسی چشم‌انداز «یافتن راه‌حل‌های مذاکره‌ای پایدار و بلندمدت بر اساس ملاحظات متقابل و تعادل مطمئن منافع طرفین» پرداخت.

نشستی «موفق و مهم»

محسن بختیار، سفیر ایران در چین، در پلتفرم «ایکس» این نشست را «کاملاً موفق» توصیف کرد و گفت که این نشست راه را برای مقابله با «یک‌جانبه‌گرایی شکست‌خورده» ایالات متحده هموار می‌کند.

چین، ایران و روسیه در روز جمعه در جریان مذاکرات پکن خواستار لغو تحریم‌های علیه تهران شدند. این در حالی است که تلاش‌های دیپلماتیک فشرده‌ای توسط قدرت‌های بزرگ برای احیای توافق سال ۲۰۱۵ در جریان است و واشنگتن فشارهای شدیدی بر برنامه هسته‌ای ایران اعمال می‌کند.

این مذاکرات در زمانی انجام شد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از زمان بازگشت به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، تمایل خود را برای گفت‌وگو با تهران اعلام کرده است. ترامپ در سال ۲۰۱۸ و در دوره اول ریاست‌جمهوری خود به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد.

با این حال، ترامپ تحریم‌های شدیدی علیه ایران اعمال کرد و ایران نیز با محکوم کردن «دورویی» ایالات متحده، به این اقدامات واکنش نشان داد.

بخشی از نشست سه‌جانبه روسیه، چین و ایران در پکن، ۱۴ مارس ۲۰۲۵ (رویترز)

ورود روسیه به این پرونده از طریق پیشنهاد میانجی‌گری برای پیشبرد مذاکرات هسته‌ای ایران، نشان‌دهنده تغییر مهمی است که بیانگر این باور در کرملین است که روابط جدید با دولت ترامپ می‌تواند به یک «توافق جامع» در مورد مسائل مورد اختلاف دو کشور منجر شود.

کرملین اعلام کرده است که پرونده ایران یکی از چندین مسیر مذاکره‌ای است که مسکو و واشنگتن آماده آغاز گفت‌وگو درباره آن‌ها هستند. این مسیرها شامل درگیری در اوکراین، مسائل امنیت استراتژیک و موضوعات منطقه‌ای داغ می‌شوند.

برخی محافل روسیه معتقدند که مسکو ممکن است آماده ترسیم چارچوب یک «توافق جامع» با واشنگتن باشد که بر اساس احترام به منافع طرفین در پرونده‌های مطرح شده استوار است.

در این چارچوب، به نظر می‌رسد نشست پکن موقعیت مذاکره‌ای مسکو را تقویت کرده است. این موضوع در اظهارات سه طرف که از از سرگیری برنامه هسته‌ای ایران، رد سیاست فشار حداکثری واشنگتن و مقابله با پیامدهای تحریم‌ها سخن گفتند، منعکس شده است.

وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، در دیدار با سرگئی ریابکوف و کاظم غریب‌آبادی، هشدار داد که «وضعیت بار دیگر در یک تقاطع حساس قرار دارد.»

وی افزود: «توافق جامع در مورد مسئله هسته‌ای ایران دستاورد مهمی است که از طریق گفت‌وگو و مذاکره به دست آمده است.» او هشدار داد که «تحریم‌های یک‌جانبه تنها به تشدید اختلافات منجر خواهد شد. گفت‌وگو و مذاکره تنها گزینه‌های موجود هستند.»

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، گفت که روسیه، چین و ایران در نشست پکن بر ضرورت لغو همه تحریم‌های غیرقانونی تأکید کردند.

وی افزود: «ایران و روسیه از چین به خاطر نقش سازنده‌اش و سازماندهی این نشست در پکن تشکر کردند.»

گفت‌وگویی عمیق

نماینده ایران «برخی کشورها» را به ایجاد «یک بحران غیرضروری» متهم کرد و تأکید کرد که نشستی «بسیار سازنده و مثبت» با همتایان روس و چینی‌اش برگزار شده است.

ما چائو شیوی، معاون وزیر امور خارجه چین، در یک کنفرانس خبری با همتایان روس و ایرانی‌اش اعلام کرد: «ما تبادل نظر عمیقی در مورد مسئله هسته‌ای و لغو تحریم‌ها انجام دادیم.»

وی افزود: «ما بر ضرورت پایان دادن به همه تحریم‌های یک‌جانبه غیرقانونی تأکید کردیم.» این اظهارات در بیانیه مشترک سه کشور که توسط پکن منتشر شد، منعکس شده است.

توافق سال ۲۰۱۵ میان تهران و واشنگتن، پاریس، لندن، برلین، مسکو و پکن، به لغو تحریم‌ها علیه ایران در ازای کاهش فعالیت‌های هسته‌ای و تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منجر شد.

با این حال، ایالات متحده در سال ۲۰۱۸ به تصمیم ترامپ به طور یک‌جانبه از این توافق خارج شد و تحریم‌های شدیدی را علیه ایران اعمال کرد که اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داد.

تهران تا یک سال پس از خروج آمریکا به تعهدات خود پایبند بود، اما پس از آن شروع به کاهش تعهدات خود کرد. از آن زمان تاکنون تمام تلاش‌ها برای احیای این توافق با شکست مواجه شده است.

پس از ۱۰ سال از اجرای این توافق، قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل متحد که اجرای توافق ۲۰۱۵ را تضمین می‌کرد، در اکتبر ۲۰۲۵ منقضی می‌شود.

برخی کشورها احتمال اعمال مجدد تحریم‌ها علیه ایران پس از این تاریخ را رد نکرده‌اند.

ایران در ماه‌های اخیر چندین دور مذاکره با آلمان، فرانسه و بریتانیا در مورد برنامه هسته‌ای خود انجام داده است و همچنین سیاست‌های خود را با مسکو و پکن هماهنگ کرده تا با وضعیت موجود مقابله کند.

اولین واکنش اروپا به نشست پکن حاکی از برخورد مثبت اروپا با احتمال آغاز یک روند مذاکره‌ای برای حل اختلافات حول برنامه هسته‌ای ایران از طریق روش‌های صلح‌آمیز بود.

انور العنونی، سخنگوی خدمات خارجی اتحادیه اروپا، گفت که این اتحادیه از نشست سه‌جانبه روسیه، ایران و چین در مورد برنامه هسته‌ای ایران مطلع است و همچنان به ارتباطات در این زمینه باز است.

وی در یک نشست خبری در بروکسل افزود: «این سه کشور طرف‌های توافق هسته‌ای ایران هستند. هیچ جایگزین عملی‌ای برای حل دیپلماتیک وجود ندارد.»