وزارت خارجه سعودی بامداد چهارشنبه (۷ فوریه) درباره «رایزنی های کنونی بین سعودی و آمریکا در خصوص روند صلح عربی اسرائیلی» بیانیه داد. موضع سعودی از همان آغاز رویدادها در نوار غزه در هفتم اکتبر روشن و صریح بود و سعودی پیش از آن نیز دیدگاه صریحی درباره مساله صلح در خاورمیانه اعلام کرده بود و حالا این بیانیه در واقع تاکیدی بر موضع ثابت سعودی است.
بیانیه وزارت خارجه سعودی «تاکید چند باره ای» درباره مساله فلسطین است. می توان گفت این بیانیه در پاسخ و در توضیح اظهارات جان کربی سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا صادر شد. جان کربی گفت که آمریکا پاسخ مثبتی از سعودی و اسرائیل درباره ادامه مذاکرات برای عادی سازی روابط دریافت کرده است. اما حالا وزارت خارجه سعودی در بیانیه خود خاطر نشان کرده که «دولت سعودی موضع ثابت خود را به دولت آمریکا ابلاغ کرده که بدون تشکیل کشور مستقل فلسطین در مرزهای ۱۹۶۸ به پایتختی قدس شرقی و توقف تجاوز اسرائیل به نوار غزه و خروج کامل نظامیان رژیم اشغالگر اسرائیل از نوار غزه خبری از روابط دیپلماتیک با اسرائیل نیست».
یک روز پس از سفر بلینکن
بیانیه وزارت خارجه سعودی یک روز پس از دیدار شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد و نخست وزیر سعودی و آنتونی بلینکن وزیر خارجه آمریکا دوشنبه (۵ فوریه) در ریاض صادر شد و بار دیگر تاکید کرد «سعودی همواره موضع ثابتی درباره مساله فلسطین و لزوم رسیدن ملت فلسطین به حقوق مشروع خود داشته است». این سومین سفر بلینکن به سعودی در کمتر از ۱۲۰ روز بود.
چرا حالا؟
منیف الحربی تحلیلگر سیاسی می گوید «بیانیه اخیر وزارت خارجه سعودی مهم بوده و بازگوکننده مواضع تاریخی سعودی در دهه های متمادی است که حالا در قالب تاکید رسمی در این بیانیه بروز پیدا کرده. زمان انتشار این بیانیه نیز حائز اهمیت است چرا که رسانه های منطقه و بین المللی شایعاتی را از قول طرف های متعدد و نیز به نقل از مقامات رسمی آمریکا و اسرائیل درباره این موضوع منتقل کردند. دولت سعودی می خواست بگوید که روند برقراری صلح اولا با توقف تجاوز به غزه آغاز می شود».
تلاش های دولت سعودی از زمان نشست مشترک سران کشورهای عربی و اسلامی در ریاض و تشکیل کمیته وزیران امور خارجه برای پیگیری توقف تجاوز در غزه به طور موثر ادامه دارد و دولت سعودی همچنین نقشه راه مهمی تنظیم کرد که همان تشکیل کشور مستقل فلسطین در مرزهای ۱۹۶۷ به پایتختی قدس شرقی است.
کشور نه خودمختاری
ابراهیم ریحان روزنامه نگار و مقاله نویس مسائل سیاسی که با الحربی هم نظر است می گوید «باید گفت که سعودی از نظر تاریخی همواره کنار ملت فلسطین بوده و از رسیدن مردم فلسطین به حقوق مشروع خود یعنی تشکیل کشور مستقل و دارای حاکمیت مستقل و نه خودمختاری حمایت کرده است».
او در گفتگو با «الشرق الاوسط» افزود «بیانیه اخیر وزارت خارجه سعودی در چرخش آمریکا به سمت فشار به اسرائیل برای امتیاز دهی به فلسطینیان سهیم خواهد بود و این امتیازات از توقف تجاوز به غزه شروع می شود و تا به رسمیت شناختن حقوق فلسطینیان و تشکیل کشور مستقل در مرزهای ۱۹۶۸ به پایتختی قدس شرقی ادامه پیدا می کند. آمریکا یکی از طرف های کنفرانس پاریس بوده و تنها بازیگر کلیدی است که می تواند به اسرائیل فشار بیاورد. این بیانیه روی هم رفته نقطه قوت ریاض است».
ریحان خاطر نشان کرد «واشنگتن به دنبال رسیدن به توافق راهبردی با ریاض است. سعودی با این کارت مهم قدرت چازنه زنی پیدا می کند. سعودی با این اهرم فشار می تواند آمریکا و اسرائیل را وادار کند حقوق فلسطینیان را به رسمیت بشناسند. بیانیه وزارت خارجه سعودی صریحا گفته که توافق با واشنگتن به پذیرفتن شروط سعودی بستگی دارد».
به رسمیت شناختن کشور فلسطین
سعودی بار دیگر از جامعه جهانی به خصوص اعضای دائم شورای امنیت که هنوز کشور فلسطین را به رسمیت نشناخته اند خواسته تا «به روند به رسمیت شناختن کشور فلسطین تا مرزهای ۱۹۶۸ به پایتختی قدس شرقی شتاب ببخشند تا ملت فلسطین به حقوق خود دست پیدا کرده و صلح فراگیر و عادلانه و همگانی برقرار شود».
الحربی در ادامه گفتگو با «الشرق الاوسط» افزود «سعودی فراخوان مهمی به اعضای دائم شورای امنیت فرستاده تا روند به رسمیت شناختن کشور فلسطین را شتاب ببخشند چرا که ما در مرحله مهمی قرار داریم. تلاش سعودی با بریتانیا کارساز واقع شد و دیوید کامرون وزیر خارجه بریتانیا گفت که بریتانیا پس از توقف تجاوز به غزه کشور فلسطین را به رسمیت خواهد شناخت».
الحربی خاطر نشان کرد «تلاش ها و رایزنی های سعودی با بازیگران موثر دیگری مثل فرنسا نیز دارد جواب می دهد. آمریکا نیز دارد جدی به بحث به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین فکر می کند. چین و روسیه آمادگی کامل برای به رسمیت شناختن کشور فلسطین دارند. این روند کمک می کند تا فلسطین به عنوان «عضو کامل نه ناظر سازمان ملل» تبدیل شود».
عادی سازی روابط در سال انتخابات
الحربی و ریحان بر این باورند که اخبار درز کرده درباره عادی سازی روابط بین اسرائیل و سعودی اهداف انتخاباتی دارد که وزارت خارجه سعودی به این اخبار پاسخ داد. الحربی اضافه کرد «یادمان نرود که سال جاری سال انتخابات در آمریکا است و دولت بایدن می خواهد از مساله عادی سازی روابط بین سعودی و اسرائیل در تبلیغات خود بهره برداری کند. طرف اسرائیلی هم تمایل دارد بگوید که ما در مرحله کنونی در مسیر عادی سازی روابط با سعودی حرکت می کنیم».
الحربی اظهار داشت «اما این بیانیه وزارت خارجه سعودی جلوی همه این شایعات و اخبار نادرست که از جانب آمریکا و اسرائیل در مرحله کنونی منتشر شدند را گرفت چرا که آمریکا و اسرائیل و کشورهای دیگر نیز اخیرا به طور فزاینده امکان برقراری روابط دیپلماتیک بین سعودی و اسرائیل را مطرح کردند».
ریحان معتقد است «دولت آمریکا می خواهد در اسرع وقت با سعودی توافق کند و این نقطه قوت سعودی و محرک اصلی برای گفتگو درباره رسیدن مردم فلسطین به حقوقشان است؛ آنهم در شرایطی که تنها چند ماه به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا باقی مانده است».
ریحان در ادامه خاطر نشان کرد «دولت آمریکا می خواهد عادی سازی روابط بین اسرائیل و سعودی را قبل از انتخابات ریاست جمهوری جفت و جور کند چرا که اولا دولت پرزیدنت بایدن دستاورد آنچنانی در سیاست خارجه نداشته و در ثانی دولت دموکرات پرزیدنت بایدن در صدد دلجویی و جذب رای دهندگان آمریکایی های یهودی تبار و گروه های فشار هوادار اسرائیل است. دولت آمریکا معتقد است که با توجه به جایگاه ریاض در سطح عربی و اسلامی عادی سازی روابط بین سعودی و اسرائیل یک دستاورد استراتژیک در مسیر صلح عربی اسرائیلی و حتی صلح بین جهان اسلام و اسرائیل است».
فلسطین: موضع اصیل و ثابت تاریخی
تشکیلات خودگردان فلسطین چهارشنبه (۷ فوریه) از بیانیه وزارت خارجه سعودی قدردانی و ستایش کرد.
خبرگزاری فلسطین (وفا) به نقل از دفتر ریاست فلسطین گفت «ما بر اعتماد خود به این پشتوانه سترگ و حمایت محکم سعودی از فلسطین در این شرایط حساس و خطرناک در منطقه و جهان تاکید می کنیم. مواضع سعودی با قطعنامه های بین المللی و طرح ابتکاری صلح عربی همخوانی دارد».
از سوی دیگر انجمن علمای مسلمان از موضع ثابت سعودی درباره روند صلح عربی اسرائیلی و مساله فلسطین و لزوم رسیدن مردم فلسطین به حقوق مشروع خود حمایت کرد.
شیخ محمد العیسی دبیر کل انجمن علمای مسلمان به نیابت از این نهاد و همه موسسات زیرمجموعه آن گفت «ما از موضع دولت سعودی حمایت می کنیم. دولت سعودی به دولت آمریکا ابلاغ کرده بدون به رسمیت شناختن کشور مستقل فلسطین تا مرز ۱۹۶۸ به پایتختی قدس شرقی و توقف تجاوز اسرائیل به غزه و خروج همه نظامیان رژیم اشغالگر از نوار غزه روابط دیپلماتیک بین سعودی و اسرائیل برقرار نخواهد شد».
انجمن علمای مسلمان از فراخوان سعودی به جامعه جهانی و اعضای دائم شورای امنیت برای تسریع روند به رسمیت شناختن کشور فلسطین ستایش کرد و گفت چنانکه وزارت خارجه سعودی اعلام کرد مردم فلسطین پس از این اقدامات به حقوق مشروع خود خواهند رسید و امنیت در منطقه و جهان برقرار خواهد شد.
