«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

برنامه پس از آن تغییر کرد که ایران روی دریچه‌های تهویه بتن ریخت... سفری ۳۷ ساعته

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
TT

«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»

خلبانان بمب‌افکن‌های «بی-۲» آمریکا که ژوئن (خرداد) ۲۰۲۵ تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دادند، فاش کردند که برنامه‌ی حمله به فردو چند روز پیش از عملیات از نو طراحی شد، چون ایران کوشیده بود دریچه‌های تهویه‌ی آن را با بتن بپوشاند.

این خلبانان که با نام مستعار با مجله‌ی آمریکایی «ایر اند اسپیس فورسز» گفت‌وگو کرده‌اند، جزئیات عملیات «چکش نیمه‌شب» را روایت کردند. در این عملیات هفت بمب‌افکن رادارگریز پروازی ۳۷ ساعته (رفت‌وبرگشت) انجام دادند.

بمب‌افکن‌ها ۱۴ بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» را با پشتیبانی نزدیک به ۱۲۵ هواپیما روی فردو و نطنز انداختند. زیردریایی‌های آمریکایی نیز همان شب موشک‌های «توماهاوک» را به‌سوی اصفهان شلیک کردند.

پوستری از تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در فردو که در نشست خبری پنتاگون در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ نمایش داده شد (فرانس پرس)

بتن، برنامه را تغییر داد

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، پس از حمله گفته بود ایرانی‌ها در روزهای پیش از آن کوشیده بودند دریچه‌های تهویه‌ی فردو را با بتن بپوشانند.

برنامه‌ی اصلی بر استفاده از همین دریچه‌ها برای رساندن بمب‌ها به اعماق تأسیسات استوار بود. به همین دلیل، بمب‌افکن نخست باید ابتدا پوشش بتنی را منفجر می‌کرد تا بمب‌افکن‌های بعدی آنچه را زیر آن بود هدف بگیرند.

فرمانده مأموریت که در گزارش مجله «آلفا» نام گرفته، گفت بازچینی عملیات «بسیار سریع انجام شد».

برنامه‌ی نهایی تنها ۱۶ ساعت پیش از برخاستن قطعی شد و باز هم در حالی که خلبانان خواب بودند تغییر کرد. «اسکار»، افسر مسئول یکپارچه‌سازی برنامه‌ها، گفت برنامه‌ای که خلبانان آن را بررسی کرده و «دوستش داشتند» تغییر کرد و نیروهای ذخیره اصلاحات را اعمال کردند.

«وای... اینجا تهران است!»

حدود ۱۸ ساعت پس از شروع پرواز، شهری از میان تاریکی پیش روی خدمه‌ی بمب‌افکن نخست پدیدار شد و یکی از خلبانان فریاد زد: «وای، اینجا تهران است!». خلبان دیگر افزود: «داریم انجامش می‌دهیم. این واقعی است».

ساعت ۲ و ۱۰ دقیقه‌ی بامداد به وقت محلی، درهای محفظه‌ی بمب باز شد و دو بمب که وزن هر یک ۳۰ هزار پوند بود رها شد. این نخستین بار بود که این بمب‌ها علیه هدفی دشمن به‌کار می‌رفت و نخستین انفجار شبانه‌ی آن‌ها بود.

بمب‌افکن ناگهان سبک‌تر شد و یکی از خلبانان گفت: «بیا از اینجا برویم!». دیگری پاسخ داد: «نه، صبر کن».

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار تکنولوجیز» به تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ که فعالیت در نزدیکی ساختمان پیرامون مجتمع و نیز گودال‌های ناشی از حمله‌ی هوایی آمریکا در ۲۲ ژوئن به مجتمع غنی‌سازی سوخت فردو را نشان می‌دهد (فرانس پرس - آرشیوی)

دو خلبان چرخیدند تا محل را زیر نظر بگیرند و آرزو می‌کردند که دو بمب ناکارآمد نباشند. «براوو» روایت کرد که همکارش را به شتاب بیشتر ترغیب می‌کرد، اما «آلفا» در تاریکی خیره مانده بود و منتظر انفجار بود.

حدود ۱۵ ثانیه بعد، دو بمب به هدف خوردند و گلوله‌ی آتشی برخاست که کوه‌های اطراف را «مثل روز» روشن کرد. خلبانی در بمب‌افکنی که به‌سوی نطنز می‌رفت، آن را آتشی «به بلندی یک ساختمان ده‌طبقه» توصیف کرد.

بمب‌افکن دوم باید آماده می‌شد که اگر بمب‌افکن نخست ناکام ماند، منفجر کردن پوشش بتنی را بر عهده بگیرد. «چارلی»، یکی از خلبانان آن، گفت همه‌چیز باید «در زمان درست و با ترتیب درست» انجام می‌شد.

او توضیح داد که حاشیه‌ی زمانی از ۱۵ ثانیه فراتر نمی‌رفت و لحظه‌ی رها کردن بمب را چنین وصف کرد: باز شدن درها، سپس صدای جدا شدن دو بمب، آن‌گاه هواپیما اندکی بالا می‌رود و مسیر خود را به‌سوی غرب ادامه می‌دهد.

این توالی تکرار شد تا اینکه ۱۲ بمب روی فردو انداخته شد و به گفته‌ی این گزارش، سایت غنی‌سازی تا حد زیادی ویران شد. بمب‌افکن هفتم دو بمب خود را روی نطنز انداخت و خدمه‌اش به‌دلیل ارتفاع زیاد آن را به‌صورت دستی هدایت کردند.

ارزیابی‌های پس از عملیات به این نتیجه رسید که بمب‌ها بخش بزرگی از توان ایران برای غنی‌سازی در سطح ساخت سلاح را نابود کردند، اما مجله گفت میزان دقیق خسارت «همچنان معما است».

بازگشت

«آلفا» گفت هنگام عقب‌نشینی در کابین خلبان هشدارهایی درباره‌ی شلیک به‌سوی آن‌ها به صدا درآمد و با وجود رهایی از بمب‌ها همچنان نگران بود.

خلبانی دیگر روایت کرد که سال‌ها پیش قول داده بود اگر این مأموریت اجرا شد، بالای هدف ساندویچ بخورد. او پس از رها کردن بمب‌ها به قولش عمل کرد، اما از ترس موشک ایرانی به یک گاز بسنده کرد.

پس از خروج از حریم هوایی ایران، خدمه‌ی بمب‌افکن نخست دومین پیام بی‌سیم خود را از زمان برخاستن مخابره کردند: «کارمان تمام شد، در امانیم!».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هنگام سخنرانی پس از حمله‌ی آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران (فرانس پرس)

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، حمله را بدون اطلاع خلبانان اعلام کرد. آن‌ها در راه بازگشت از خدمه‌ی هواپیمای سوخت‌رسان شنیدند که «خبرها را پر کرده‌اند».

پیش از فرود در میزوری، «آلفا» بمب‌افکن‌ها را در یک پرواز جشن برنامه‌ریزی‌نشده بالای واشنگتن هدایت کرد و گفت: «برای خودمان رژه گذاشتیم».

خلبانان در پایگاه وایتمن با شگفتی خانواده‌های خود را منتظر یافتند. سپس آن‌ها را به تأسیساتی امن بردند تا تصاویر اهداف ویران‌شده را بازبینی کنند و همان‌جا بود که برای نخستین بار نام عملیات را فهمیدند.

سفری مخفیانه

بمب‌افکن‌ها نیمه‌شب ۲۱ ژوئن از وایتمن برخاستند. عملیات نام رسمی و رمز تماس نداشت و آن‌ها سکوت بی‌سیمی را رعایت کردند.

برای فریب ناظران، بمب‌افکن‌های دیگری آشکارا به‌سوی غرب پرواز کردند و رسانه‌ها حدس زدند که مقصدشان گوام یا دیگو گارسیا باشد. اما بمب‌افکن‌های حمله مسیری شرقی را از اقیانوس اطلس و مدیترانه در پیش گرفتند.

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار» که «مجتمع فردو» را پس از حملات آمریکا به این تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی در نزدیکی شهر قم در ایران نشان می‌دهد (آرشیوی - رویترز)

خلبانان مقصد خود را از خانواده‌هایشان پنهان کردند. «آلفا» درباره‌ی همسرش گفت: «به او چیزی نگفتم. رفتم سر کار و برنگشتم».

«براوو» گفت به‌دلیل سوخت‌گیری مکرر و آماده‌سازی سامانه‌ها، استراحت روی بمب‌افکن به چرت‌هایی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای محدود بود و برخی خلبانان از داروهای محرکِ دارای مجوز پزشکی کمک گرفتند.

پس از عبور از حریم هوایی اروپا، خدمه تنها یک بار پیش از ورود به ایران با فرماندهی تماس گرفتند. «براوو» گفت این پیام از طریق بلندگوها در مرکز عملیات هوایی مشترک پخش شد و حاضران هلهله کردند.

خلبانان گفتند بیشترین ترسشان دیدن موشک رهگیری بود که مستقیم به‌سوی آن‌ها بیاید. اما بازبینی‌های پس از عملیات نشان داد پدافند ایران به‌سوی بمب‌افکن‌ها شلیک نکرده بود.

۱۵ سال برنامه‌ریزی

برنامه‌ریزی برای حمله به فردو پس از آن آغاز شد که تحلیلگران آمریکایی در سال ۲۰۰۹ فعالیت‌های ساخت‌وساز غیرعادی را در کوه‌های جنوب غربی تهران شناسایی کردند. کارشناسان وزارت دفاع آمریکا از آن زمان سامانه‌های تهویه و نقاط ضعف این تأسیسات را بررسی کرده‌اند.

تنها «بی-۲» می‌تواند بمب‌های «جی‌بی‌یو-۵۷» را حمل کند. «متیو»، خلبان سابقی که مجله نام او را آورده، گفت نسخه‌ی به‌کاررفته در حمله پس از سال‌ها آزمایش، با نمونه‌ی آزمایشی نخست تفاوت زیادی دارد.

(عکس) ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، برمی‌گردد و برای خبرنگاران لحظات نخست پرتاب بمب‌های سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» به تأسیسات فردو را توضیح می‌دهد، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ (فرانس پرس)

این برنامه‌ها در اوت ۲۰۲۴ دوباره به صدر بازگشت، پس از آنکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از افزایش ذخایر اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی ایران خبر داد.

اما پنتاگون در آن زمان فقط به زدن انبار سلاح زیرزمینی حوثی‌ها در یمن با بمب‌افکن‌های «بی-۲» بسنده کرد؛ پیامی به تهران.

در بهار ۲۰۲۵، با بن‌بست مذاکرات با ایران، «اسکار» دستور شروع برنامه‌ریزی حمله را دریافت کرد و ظرف یک هفته، ۵۰ تا ۶۰ متخصص در تدوین برنامه مشارکت کردند.

«آلفا» گفت جنگ اسرائیل علیه ایران که از ۱۳ ژوئن آغاز شد، آمریکایی‌ها را غافلگیر نکرد، اما جنگنده‌های اسرائیلی بسیاری از پدافندهای هوایی را از میان بردند. او این را «درسی پیشرفته» خواند که مأموریت را «برای ما امن‌تر» کرد.

تهران می‌گوید برنامه‌ی هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی تولید کرده است.



«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
TT

«وای... اینجا تهران است!»... خلبانان «بی-۲» پشت‌صحنه‌ی حمله به فردو را روایت می‌کنند

«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»
«نمایش جدول زمانی عملیاتیِ حمله‌ی بمب‌افکن‌های آمریکایی به ایران در نشست خبری وزارت دفاع آمریکا - ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ (آرشیوی - فرانس پرس)»

خلبانان بمب‌افکن‌های «بی-۲» آمریکا که ژوئن (خرداد) ۲۰۲۵ تأسیسات هسته‌ای ایران را هدف قرار دادند، فاش کردند که برنامه‌ی حمله به فردو چند روز پیش از عملیات از نو طراحی شد، چون ایران کوشیده بود دریچه‌های تهویه‌ی آن را با بتن بپوشاند.

این خلبانان که با نام مستعار با مجله‌ی آمریکایی «ایر اند اسپیس فورسز» گفت‌وگو کرده‌اند، جزئیات عملیات «چکش نیمه‌شب» را روایت کردند. در این عملیات هفت بمب‌افکن رادارگریز پروازی ۳۷ ساعته (رفت‌وبرگشت) انجام دادند.

بمب‌افکن‌ها ۱۴ بمب سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» را با پشتیبانی نزدیک به ۱۲۵ هواپیما روی فردو و نطنز انداختند. زیردریایی‌های آمریکایی نیز همان شب موشک‌های «توماهاوک» را به‌سوی اصفهان شلیک کردند.

پوستری از تأسیسات غنی‌سازی اورانیوم در فردو که در نشست خبری پنتاگون در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ نمایش داده شد (فرانس پرس)

بتن، برنامه را تغییر داد

ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، پس از حمله گفته بود ایرانی‌ها در روزهای پیش از آن کوشیده بودند دریچه‌های تهویه‌ی فردو را با بتن بپوشانند.

برنامه‌ی اصلی بر استفاده از همین دریچه‌ها برای رساندن بمب‌ها به اعماق تأسیسات استوار بود. به همین دلیل، بمب‌افکن نخست باید ابتدا پوشش بتنی را منفجر می‌کرد تا بمب‌افکن‌های بعدی آنچه را زیر آن بود هدف بگیرند.

فرمانده مأموریت که در گزارش مجله «آلفا» نام گرفته، گفت بازچینی عملیات «بسیار سریع انجام شد».

برنامه‌ی نهایی تنها ۱۶ ساعت پیش از برخاستن قطعی شد و باز هم در حالی که خلبانان خواب بودند تغییر کرد. «اسکار»، افسر مسئول یکپارچه‌سازی برنامه‌ها، گفت برنامه‌ای که خلبانان آن را بررسی کرده و «دوستش داشتند» تغییر کرد و نیروهای ذخیره اصلاحات را اعمال کردند.

«وای... اینجا تهران است!»

حدود ۱۸ ساعت پس از شروع پرواز، شهری از میان تاریکی پیش روی خدمه‌ی بمب‌افکن نخست پدیدار شد و یکی از خلبانان فریاد زد: «وای، اینجا تهران است!». خلبان دیگر افزود: «داریم انجامش می‌دهیم. این واقعی است».

ساعت ۲ و ۱۰ دقیقه‌ی بامداد به وقت محلی، درهای محفظه‌ی بمب باز شد و دو بمب که وزن هر یک ۳۰ هزار پوند بود رها شد. این نخستین بار بود که این بمب‌ها علیه هدفی دشمن به‌کار می‌رفت و نخستین انفجار شبانه‌ی آن‌ها بود.

بمب‌افکن ناگهان سبک‌تر شد و یکی از خلبانان گفت: «بیا از اینجا برویم!». دیگری پاسخ داد: «نه، صبر کن».

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار تکنولوجیز» به تاریخ ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ که فعالیت در نزدیکی ساختمان پیرامون مجتمع و نیز گودال‌های ناشی از حمله‌ی هوایی آمریکا در ۲۲ ژوئن به مجتمع غنی‌سازی سوخت فردو را نشان می‌دهد (فرانس پرس - آرشیوی)

دو خلبان چرخیدند تا محل را زیر نظر بگیرند و آرزو می‌کردند که دو بمب ناکارآمد نباشند. «براوو» روایت کرد که همکارش را به شتاب بیشتر ترغیب می‌کرد، اما «آلفا» در تاریکی خیره مانده بود و منتظر انفجار بود.

حدود ۱۵ ثانیه بعد، دو بمب به هدف خوردند و گلوله‌ی آتشی برخاست که کوه‌های اطراف را «مثل روز» روشن کرد. خلبانی در بمب‌افکنی که به‌سوی نطنز می‌رفت، آن را آتشی «به بلندی یک ساختمان ده‌طبقه» توصیف کرد.

بمب‌افکن دوم باید آماده می‌شد که اگر بمب‌افکن نخست ناکام ماند، منفجر کردن پوشش بتنی را بر عهده بگیرد. «چارلی»، یکی از خلبانان آن، گفت همه‌چیز باید «در زمان درست و با ترتیب درست» انجام می‌شد.

او توضیح داد که حاشیه‌ی زمانی از ۱۵ ثانیه فراتر نمی‌رفت و لحظه‌ی رها کردن بمب را چنین وصف کرد: باز شدن درها، سپس صدای جدا شدن دو بمب، آن‌گاه هواپیما اندکی بالا می‌رود و مسیر خود را به‌سوی غرب ادامه می‌دهد.

این توالی تکرار شد تا اینکه ۱۲ بمب روی فردو انداخته شد و به گفته‌ی این گزارش، سایت غنی‌سازی تا حد زیادی ویران شد. بمب‌افکن هفتم دو بمب خود را روی نطنز انداخت و خدمه‌اش به‌دلیل ارتفاع زیاد آن را به‌صورت دستی هدایت کردند.

ارزیابی‌های پس از عملیات به این نتیجه رسید که بمب‌ها بخش بزرگی از توان ایران برای غنی‌سازی در سطح ساخت سلاح را نابود کردند، اما مجله گفت میزان دقیق خسارت «همچنان معما است».

بازگشت

«آلفا» گفت هنگام عقب‌نشینی در کابین خلبان هشدارهایی درباره‌ی شلیک به‌سوی آن‌ها به صدا درآمد و با وجود رهایی از بمب‌ها همچنان نگران بود.

خلبانی دیگر روایت کرد که سال‌ها پیش قول داده بود اگر این مأموریت اجرا شد، بالای هدف ساندویچ بخورد. او پس از رها کردن بمب‌ها به قولش عمل کرد، اما از ترس موشک ایرانی به یک گاز بسنده کرد.

پس از خروج از حریم هوایی ایران، خدمه‌ی بمب‌افکن نخست دومین پیام بی‌سیم خود را از زمان برخاستن مخابره کردند: «کارمان تمام شد، در امانیم!».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، هنگام سخنرانی پس از حمله‌ی آمریکا به تأسیسات هسته‌ای ایران (فرانس پرس)

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، حمله را بدون اطلاع خلبانان اعلام کرد. آن‌ها در راه بازگشت از خدمه‌ی هواپیمای سوخت‌رسان شنیدند که «خبرها را پر کرده‌اند».

پیش از فرود در میزوری، «آلفا» بمب‌افکن‌ها را در یک پرواز جشن برنامه‌ریزی‌نشده بالای واشنگتن هدایت کرد و گفت: «برای خودمان رژه گذاشتیم».

خلبانان در پایگاه وایتمن با شگفتی خانواده‌های خود را منتظر یافتند. سپس آن‌ها را به تأسیساتی امن بردند تا تصاویر اهداف ویران‌شده را بازبینی کنند و همان‌جا بود که برای نخستین بار نام عملیات را فهمیدند.

سفری مخفیانه

بمب‌افکن‌ها نیمه‌شب ۲۱ ژوئن از وایتمن برخاستند. عملیات نام رسمی و رمز تماس نداشت و آن‌ها سکوت بی‌سیمی را رعایت کردند.

برای فریب ناظران، بمب‌افکن‌های دیگری آشکارا به‌سوی غرب پرواز کردند و رسانه‌ها حدس زدند که مقصدشان گوام یا دیگو گارسیا باشد. اما بمب‌افکن‌های حمله مسیری شرقی را از اقیانوس اطلس و مدیترانه در پیش گرفتند.

تصویری از ماهواره‌ی «مکسار» که «مجتمع فردو» را پس از حملات آمریکا به این تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی در نزدیکی شهر قم در ایران نشان می‌دهد (آرشیوی - رویترز)

خلبانان مقصد خود را از خانواده‌هایشان پنهان کردند. «آلفا» درباره‌ی همسرش گفت: «به او چیزی نگفتم. رفتم سر کار و برنگشتم».

«براوو» گفت به‌دلیل سوخت‌گیری مکرر و آماده‌سازی سامانه‌ها، استراحت روی بمب‌افکن به چرت‌هایی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه‌ای محدود بود و برخی خلبانان از داروهای محرکِ دارای مجوز پزشکی کمک گرفتند.

پس از عبور از حریم هوایی اروپا، خدمه تنها یک بار پیش از ورود به ایران با فرماندهی تماس گرفتند. «براوو» گفت این پیام از طریق بلندگوها در مرکز عملیات هوایی مشترک پخش شد و حاضران هلهله کردند.

خلبانان گفتند بیشترین ترسشان دیدن موشک رهگیری بود که مستقیم به‌سوی آن‌ها بیاید. اما بازبینی‌های پس از عملیات نشان داد پدافند ایران به‌سوی بمب‌افکن‌ها شلیک نکرده بود.

۱۵ سال برنامه‌ریزی

برنامه‌ریزی برای حمله به فردو پس از آن آغاز شد که تحلیلگران آمریکایی در سال ۲۰۰۹ فعالیت‌های ساخت‌وساز غیرعادی را در کوه‌های جنوب غربی تهران شناسایی کردند. کارشناسان وزارت دفاع آمریکا از آن زمان سامانه‌های تهویه و نقاط ضعف این تأسیسات را بررسی کرده‌اند.

تنها «بی-۲» می‌تواند بمب‌های «جی‌بی‌یو-۵۷» را حمل کند. «متیو»، خلبان سابقی که مجله نام او را آورده، گفت نسخه‌ی به‌کاررفته در حمله پس از سال‌ها آزمایش، با نمونه‌ی آزمایشی نخست تفاوت زیادی دارد.

(عکس) ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، برمی‌گردد و برای خبرنگاران لحظات نخست پرتاب بمب‌های سنگرشکن «جی‌بی‌یو-۵۷» به تأسیسات فردو را توضیح می‌دهد، ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ (فرانس پرس)

این برنامه‌ها در اوت ۲۰۲۴ دوباره به صدر بازگشت، پس از آنکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از افزایش ذخایر اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی ایران خبر داد.

اما پنتاگون در آن زمان فقط به زدن انبار سلاح زیرزمینی حوثی‌ها در یمن با بمب‌افکن‌های «بی-۲» بسنده کرد؛ پیامی به تهران.

در بهار ۲۰۲۵، با بن‌بست مذاکرات با ایران، «اسکار» دستور شروع برنامه‌ریزی حمله را دریافت کرد و ظرف یک هفته، ۵۰ تا ۶۰ متخصص در تدوین برنامه مشارکت کردند.

«آلفا» گفت جنگ اسرائیل علیه ایران که از ۱۳ ژوئن آغاز شد، آمریکایی‌ها را غافلگیر نکرد، اما جنگنده‌های اسرائیلی بسیاری از پدافندهای هوایی را از میان بردند. او این را «درسی پیشرفته» خواند که مأموریت را «برای ما امن‌تر» کرد.

تهران می‌گوید برنامه‌ی هسته‌ای‌اش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم غنی‌شده‌ی ۶۰ درصدی تولید کرده است.


تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
TT

تشدید حملات گروه‌های مسلح به نیروهای امنیتی در مناطق مرزی ایران

عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)
عکس آرشیوی از تمرین نظامی نیروهای کرد ایرانی وابسته به حزب آزادی کردستان (پاک) در پایگاهی در حومه اربیل عراق، ۱۲ فوریه ۲۰۲۶ ((ارشیوی-رویترز)

گروه‌های مسلح در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرقی ایران، از ابتدای سال جاری حدود ۱۲۰ حمله و حادثه خشونت‌آمیز، از جمله ۸۵ درگیری مسلحانه، رقم زده‌اند. بر اساس داده‌های پروژه پایش درگیری‌ها و رویدادهای مسلحانه «اکلد» (ACLED)، این بالاترین آمار سالانه دست‌کم در یک دهه گذشته است.

به گزارش روزنامه «وال‌استریت ژورنال»، بیش از نیمی از این حوادث از سپتامبر تاکنون رخ داده و پروژه «اکلد» اعلام کرده است که حملات گروه‌های مسلح از نظر دامنه و اهداف، بلندپروازانه‌تر شده‌اند.

مهاجمان با استفاده از راکت‌انداز و مسلسل‌های سنگین، برای گشت‌های امنیتی کمین گذاشته و به ساختمان‌های اطلاعاتی و پلیس در این استان هم‌مرز با پاکستان و افغانستان حمله کرده‌اند.

برخی از این حملات بندر چابهار، بزرگ‌ترین بندر ایران در خلیج عمان، و مناطق اطراف شهر کنارک را نیز هدف قرار داده‌اند؛ شهری که یک پایگاه مهم نیروی دریایی در آن قرار دارد.

این روزنامه نوشت که خشونت‌ها همچنان ماهیتی محلی دارند و با تهدید بقای رهبری ایران در تهران فاصله زیادی دارند، اما فشار بر حکومتی را افزایش می‌دهند که پیش‌تر نیز زیر بار جنگ و محاصره آمریکا قرار گرفته و بر سر تنگه هرمز با واشنگتن درگیر است.

ایران از سال ۱۹۷۹ با درگیری‌های مسلحانه کردها در شمال غرب، عرب‌های اهواز در جنوب غرب و بلوچ‌ها در جنوب شرق کشور روبه‌رو بوده است؛ درگیری‌هایی که در آن‌ها گروه‌های مخالف با هدف تشکیل کشوری مستقل، یگان‌های نظامی محلی را هدف قرار داده‌اند.

با این حال، حملات در سال جاری افزایش یافته‌اند و به نظر می‌رسد بیش از گذشته بر نیروهای «بسیج»، روحانیون محلی و دیگر حامیان حکومت متمرکز شده‌اند.

نیروهای مرزبانی ایران در جریان رژه نظامی در استان سیستان و بلوچستان (ارشیوی-ایرنا)

جبهه بلوچ

«جبهه مبارزان مردمی» مسئولیت تقریباً تمامی حملات امسال به نیروهای امنیتی را بر عهده گرفته است. این ائتلاف را گروه «جیش‌العدل» که در سال ۲۰۱۲ با هدف تشکیل یک کشور مستقل بلوچ تأسیس شد، همراه با چند گروه کوچک‌تر تشکیل داده است.

یکی از این حملات، تیراندازی از داخل یک خودروی در حال حرکت در سوم نوامبر بود که به کشته شدن یکی از فرماندهان «بسیج» انجامید.

این جبهه در بیانیه‌ای درباره حمله اعلام کرد: «وقتی شما به‌عنوان نیروهای نظامی به ارعاب و سرکوب شهروندان عادی روی می‌آورید یا به انقلابیون ما حمله می‌کنید... ما چاره‌ای جز مجازات شما نداریم.»

در ماه سپتامبر، مولوی یوسف گرگیج، روحانی سنی حامی حکومت، مقابل خانه‌اش به ضرب گلوله کشته شد.

احمد وحیدی، فرمانده کل «سپاه پاسداران»، وعده داد انتقام خون او را بگیرد و گروه‌های جدایی‌طلب «صهیونیستی ـ آمریکایی» را به قتل او متهم کرد.

در ماه اکتبر، انفجار بمبی کنار جاده در نزدیکی زاهدان، مرکز استان، به کشته شدن یک افسر زن پلیس انجامید. چند روز بعد نیز افراد مسلح یکی از فرماندهان شاخه زنان «بسیج» را مقابل خانه‌اش کشتند.

جبهه کرد

در شمال غرب ایران، افراد مسلح کرد مظنون به دست داشتن در قتل شماری از اعضای ارشد «بسیج» و یک روحانی مرتبط با این نهاد هستند.

به گزارش خبرگزاری «دفاع‌پرس» وابسته به وزارت دفاع ایران، «سپاه پاسداران» روز سه‌شنبه پیکر یکی از افسران خود را که به دست گروهی که آن را «ضدانقلاب» توصیف کرد، در شهر کردنشین سردشت در نزدیکی مرز عراق کشته شده بود، تشییع کرد.

شاخه مسلح «حزب حیات آزاد کردستان» (پژاک)، از گروه‌های مخالف حکومت، اعلام کرد این حمله در انتقام کشته شدن یکی از نیروهایش انجام شده است.

گروه‌های جدیدی نیز در مناطق کردنشین ظهور کرده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به «جوانان میهنی کردستان» و «گروه‌های انتقام شهدای کردستان» اشاره کرد. بیانیه‌های این گروه‌ها نشان می‌دهد که اولویت آن‌ها بیش از مطالبات قومی، انتقام کشته‌شدگان ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ و سرنگونی حکومت است.

به گفته «شبکه حقوق بشر کردستان»، «سپاه پاسداران» شمار زیادی نیرو و تجهیزات نظامی در چند منطقه کردنشین مستقر کرده و حملاتی پهپادی علیه گروه‌های مخالف کرد ایرانی در عراق انجام داده است.

اعضای حزب مخالف «کومله» کردستان ایران در اردوگاهی در اقلیم کردستان عراق (ایکس)

اتهام‌های متقابل

تهران مدت‌هاست قدرت‌های خارجی را به حمایت از گروه‌های مسلح در خاک ایران متهم می‌کند. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، ماه گذشته گفت افراد مسلح در سیستان و بلوچستان «طرح‌هایی را اجرا می‌کنند که اسرائیل و ایالات متحده برای بی‌ثبات کردن مرزهای کشور طراحی کرده‌اند».

وزارت اطلاعات ایران نیز در ماه اکتبر از متلاشی کردن سه هسته مسلح در زاهدان و دیگر شهرهای استان خبر داد و اعلام کرد اعضای این هسته‌ها در خارج از ایران، از سوی عوامل آمریکایی و اسرائیلی آموزش نظامی و آموزش ساخت بمب و ترور دیده بودند.

آمریکا و اسرائیل در آغاز جنگ، در اواخر فوریه، قصد داشتند در میان گروه‌های مسلح قومی ایران درگیری برانگیزند، اما چنین چیزی رخ نداد.

این درگیری همچنان بی‌نتیجه مانده است؛ تهران کشتی‌ها را در تنگه هرمز هدف قرار می‌دهد و در مذاکرات بر مواضع سخت خود پافشاری می‌کند، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، سیاست فشار اقتصادی را دنبال می‌کند و حملات بیشتر را بررسی می‌کند.

یکی از پیشمرگه‌های حزب دموکرات کردستان ایران در حال بررسی خسارت‌های حمله ایران به اردوگاه آزادی در کویه، اقلیم کردستان عراق، ۳ مارس ۲۰۲۶ ((ارشیوی-خبرگزاری فرانسه)

مقام‌های اسرائیلی و آمریکایی پیش‌تر در سال جاری گفته بودند از گروه‌های مسلح اقلیت‌های قومی در ایران حمایت کرده‌اند، به این امید که آنها حکومت را سرنگون کنند.

ترامپ در ماه آوریل گفت ایالات متحده تلاش کرده بود از طریق واسطه‌های کرد برای معترضان داخل ایران سلاح ارسال کند، اما رهبران کرد ایرانی هرگونه انتقال سلاح را تکذیب کردند.

یک مقام آمریکایی به این روزنامه گفت پس از کشتار گسترده معترضان به دست نیروهای امنیتی در ماه ژانویه، قابل درک است که حکومت ایران از مردم خود هراس داشته باشد.


غرب ستایش از تهران به‌دلیل بازرسی بوشهر را مردود دانست

نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
TT

غرب ستایش از تهران به‌دلیل بازرسی بوشهر را مردود دانست

نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)
نشست شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مقر آژانس در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایالات متحده روز پنجشنبه اعلام کردند در حال حاضر هیچ مانع فنی‌ای بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را از بازگشت به تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده ایران بازنمی‌دارد، و گفتند مدیرکل آژانس بارها این را روشن کرده است.
این چهار کشور در بیانیه‌ای مشترک که فرانسه آن را در شورای حکام آژانس در وین قرائت کرد، افزودند ایران نباید صرفاً به‌خاطر اجازه بازرسی از نیروگاه بوشهر انتظار «ستایش» داشته باشد، تا زمانی که بازرسان را از دسترسی به بقیه تأسیسات اعلام‌شده‌اش بازمی‌دارد.
آنان با استناد به تازه‌ترین گزارش‌های رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، گفتند راستی‌آزمایی میدانی از فوریه ۲۰۲۶ به نیروگاه بوشهر محدود بوده و آژانس از تهران اطلاعاتی درباره وضعیت تأسیسات و مواد هسته‌ای اعلام‌شده‌اش دریافت نکرده است.
بیانیه‌ تأکید کرد اجرای توافق‌نامه پادمان هسته‌ای «نمی‌تواند به‌صورت یک‌جانبه تعلیق شود»، و هشدار دادند اگر به هر کشوری اجازه داده شود زمان و شیوه اجرای تعهداتش را برگزیند، «ضربه‌ای ویرانگر» به نظام بین‌المللی پادمان وارد می‌شود.
آنان گفتند آژانس، در نتیجه «راهبرد وقت‌کشی» ایران، نمی‌تواند نتیجه بگیرد مواد هسته‌ای اعلام‌شده از فعالیت‌های صلح‌آمیز منحرف نشده‌اند، و حدود ۱۸ ماه است «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای بالا که پیش‌تر راستی‌آزمایی کرده بود، از دست داده است.
در این بیانیه آمده است این چهار کشور همچون گروسی نگران‌اند که آژانس همچنان از دسترسی به چهارمین تأسیسات غنی‌سازی اعلام‌شده ایران در اصفهان محروم است و اطلاعاتی درباره آن ندارد.

آنان تهران را متهم کردند از ارائه توضیحات درباره مسائل پادمانی معوق خودداری می‌کند، بند اصلاح‌شده ۳.۱ مربوط به اطلاع‌رسانی زودهنگام درباره تأسیسات هسته‌ای را اجرا نمی‌کند، و قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام را که خواستار اجرای فوری پروتکل الحاقی و تصویب آن هستند نادیده می‌گیرد.
کشورهای غربی تأکید کردند ایران همچنین مانع آن می‌شود که آژانس پایبندی این کشور را به قطعنامه‌های مرتبط شورای امنیت راستی‌آزمایی کند؛ قطعنامه‌هایی که تهران را ملزم به تعلیق همه فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم، بازفرآوری و پروژه‌های مرتبط با آب سنگین می‌کنند.

این بیانیه یادآور شد شورای حکام در سپتامبر، «با اکثریتی گسترده»، قطعنامه‌ای برای گزارش عدم پایبندی ایران به توافق‌نامه پادمان به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کرد؛ قطعنامه‌ای در ادامه قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ که به این نتیجه رسیده بود ایران به تعهداتش پایبند نبوده است.
چهار قدرت بزرگ از تهران خواستند «بدون تأخیر بیشتر» با آژانس همکاری کند تا گام‌های فنی لازم برای از سرگیری کامل بازرسی‌ها، از جمله ارائه اطلاعات درخواستی و تسهیل راستی‌آزمایی در همه تأسیسات، اجرا شود.

بیانیه خاطرنشان کرد گام‌های یادشده «مشخص و دست‌یافتنی‌اند و می‌توان آن‌ها را به‌سرعت اجرا کرد» و موضوع اکنون «بر عهده ایران است» که فرصت را غنیمت بشمرد و مسیرش را تغییر دهد.

آنان حمایت خود را از تلاش‌های جاری برای رسیدن به راه‌حلی مذاکره‌ای اعلام کردند که خطر گسترش هسته‌ای مرتبط با برنامه ایران را «به‌شکلی قابل راستی‌آزمایی» برطرف کند، و تأکید کردند پیشرفت به‌سوی توافقی پایدار مستلزم از سرگیری همکاری کامل تهران با آژانس است.

رضا نجفی، نماینده دائم ایران نزد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در نشست شورای حکام در وین، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ (آژانس بین‌المللی انرژی اتمی)

ابتدا تضمین‌ها

میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین، روز چهارشنبه در شورای حکام گفت بازگرداندن فعالیت‌های جامع راستی‌آزمایی هسته‌ای در ایران صرفاً با اجرای «اقدامات فنی مستقیم»ی که مدیرکل آژانس مشخص کرده ممکن نیست.
او در سخنرانی‌ای که هیئت روسیه منتشر کرد، افزود «پیش از هر چیز» باید «ریشه‌های اصلی» بحران برطرف شود، یعنی خصومت‌ها پایان یابد و ایالات متحده و اسرائیل ضمانت‌هایی «واقعاً معتبر» برای بازنگشتن به کاربرد زور یا تهدید به آن ارائه کنند.
اولیانوف حمایت مسکو از تلاش‌های گروسی برای یافتن راه‌حل‌هایی را اعلام کرد که به بازگرداندن راستی‌آزمایی هسته‌ای جامع کمک می‌کند و زمینه را برای توافقی سیاسی و دیپلماتیک گسترده‌تر آماده می‌سازد، و تأکید کرد «هیچ جایگزینی» برای راه‌حل مذاکره‌ای وجود ندارد.
به باور او، مدیرکل «جایگاهی منحصربه‌فرد» دارد که به‌واسطه اختیار و ابزارهایش به او امکان می‌دهد با ارتباط با همه کشورهای ذی‌ربط نقشی سازنده ایفا کند.
او اشاره کرد تهران در یادداشت‌هایی که از طریق آژانس پخش کرده اعلام کرده رسماً اجرای توافق‌نامه پادمان را معلق نکرده و آماده است «به‌محض اینکه شرایط اجازه دهد» همکاری کامل را از سر بگیرد.
او از ادامه همکاری ایران در فعالیت‌های راستی‌آزمایی در نیروگاه بوشهر، با وجود «وضعیت امنیتی بحرانی»، استقبال کرد و گفت این نشان می‌دهد ایران «همچنان پایبند» تعهداتش بر اساس پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای است.
در بیانیه‌ای مشترک که هیئت روسیه روز چهارشنبه به نمایندگی از ایران، چین و روسیه قرائت کرد، این سه کشور از سرگیری کامل فعالیت‌های راستی‌آزمایی را به پایان خصومت‌ها علیه ایران، رفع تهدید به کاربرد زور و ارائه تضمین‌های معتبر برای تکرار نشدن حملات منوط کردند.
آنان گفتند حملات به تأسیسات هسته‌ای تحت پادمان و تهدیدهای مستمر به ضربات جدید، اجرای معمول توافق‌نامه پادمان را «عملاً ناممکن» کرده و شرایطی استثنایی پدید آورده که باید در بررسی از سرگیری بازرسی‌ها در نظر گرفته شود.
آنان افزودند اصرار بر اجرای معمول پادمان بدون توجه به موانع ناشی از حملات و تهدیدها به بازگرداندن کامل فعالیت‌های راستی‌آزمایی کمک نخواهد کرد.

انتقادها از غرب

اولیانوف ایالات متحده، بریتانیا، آلمان و فرانسه را مسئول کشاندن پرونده ایران به «بن‌بست» در شورای حکام دانست و کشورهای غربی را متهم کرد از شورا برای تصویب قطعنامه‌های سیاسی علیه تهران استفاده می‌کنند.
او گفت این روند با «تجاوزی غیرموجه و غیرقانونی» اسرائیل و ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران در ژوئن ۲۰۲۵ پایان یافت، پس از آنکه شورا قطعنامه‌ای را تصویب کرد که او آن را «سیاسی‌شده» خواند.
او افزود این حملات و ضربات بعدی میان فوریه و آوریل ۲۰۲۶ نقض مستقیم منشور سازمان ملل، اساسنامه آژانس و حقوق بین‌الملل بود.
او قطعنامه شورای حکام علیه ایران در سپتامبر گذشته را «گامی بی‌حاصل دیگر» و تلاشی از سوی «اکثریت عددی» کشورهای غربی در شورا برای دست‌کاری نظام پادمان توصیف کرد.
او گفت «تهدیدهای مکرر» ایالات متحده به ضربات جدید علیه زیرساخت هسته‌ای ایران به برون‌رفت از بن‌بست کمک نمی‌کند.
او خواستار توقف درج سه موضوع معوق درباره ذرات اورانیوم در مواضع اعلام‌نشده در گزارش‌های مدیرکل شد و گفت کشورهای غربی از آن‌ها به‌عنوان «بهانه» برای قطعنامه ژوئن ۲۰۲۵ استفاده کردند و اکنون «کاملاً کم‌اهمیت» به نظر می‌رسند.
او بار دیگر بر موضع مسکو درباره «بطلان حقوقی» عبارت‌بندی بند دستور کار مربوط به ایران تأکید کرد؛ بندی که به راستی‌آزمایی پایبندی به قطعنامه‌های شورای امنیت مربوط می‌شود، قطعنامه‌هایی که کشورهای غربی می‌گویند دوباره اعمال شده‌اند.

سرنوشت اورانیوم نامعلوم است

گروسی در نشستی خبری روز چهارشنبه گفت آژانس نمی‌داند مواد هسته‌ای ایران کجاست یا چه بر سرش آمده، پس از آنکه بازرسی از بیشتر تأسیسات هسته‌ای از زمان حملات آمریکا و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ قطع شد.
او در سخنرانی افتتاحیه‌اش در شورا گفت آژانس، جز در مورد نیروگاه بوشهر، هیچ اطلاعاتی از ایران درباره وضعیت تأسیسات و مواد هسته‌ای اعلام‌شده‌اش دریافت نکرده و اجازه دسترسی به آن‌ها برای راستی‌آزمایی میدانی نگرفته است.
او اشاره کرد حدود ۱۸ ماه از زمانی می‌گذرد که آژانس «تداوم دانش» خود را درباره ذخایر اورانیوم با غنای پایین و بالا، از جمله مواد غنی‌شده تا ۶۰ درصد، پس از ضرباتی که تأسیسات هسته‌ای را در ژوئن ۲۰۲۵ هدف قرار داد، از دست داده است.
آژانس پیش از آن حملات برآورد کرده بود ایران حدود ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد دارد؛ سطحی که به ۹۰ درصدِ مورد استفاده در ساخت سلاح هسته‌ای نزدیک است.
آژانس از آن زمان نتوانسته محل یا وضعیت این ذخیره را راستی‌آزمایی کند.
او از ایران خواست اقدامات فنی و تدریجی‌ای را بررسی کند که شرایط بازگشت بازرسان را فراهم می‌کند، و گفت چنین گام‌هایی می‌تواند راه را برای از سرگیری اجرای عادی پادمان‌ها بگشاید و به ایجاد اعتماد لازم برای رسیدن به توافقی گسترده‌تر کمک کند.
او تأکید کرد بازگشت به دیپلماسی و مذاکره برای یافتن راه‌حل مسائل مربوط به برنامه هسته‌ای ایران «امری ناگزیر» است.
گزارشی محرمانه از آژانس، که جمعه پخش شد و «رویترز» آن را دید، «نگرانی فزاینده» درباره تأسیسات سوخت غنی‌سازی اصفهان ابراز کرد؛ تأسیساتی که تهران در ۱۲ ژوئن ۲۰۲۵، پیش از آغاز حملات به تأسیسات هسته‌ایش، آن را اعلام کرده بود.
این گزارش اشاره کرد آژانس محل دقیق تأسیسات، وضعیت آن از نظر پادمان‌ها و اینکه آیا مواد هسته‌ای دارد یا نه را نمی‌داند.
قرار بود بازرسان در روزی که ضربات آغاز شد از آن بازدید کنند، اما بازدید لغو شد.
تهران می‌گوید برنامه هسته‌ایش صلح‌آمیز است، اما آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تأکید می‌کند ایران تنها کشور فاقد سلاح هسته‌ای است که اورانیوم با غنای ۶۰ درصد تولید کرده است.