موجهای گرمای دریایی دیگر صرفاً یک مشکل زیستمحیطی نیستند که صخرههای مرجانی و موجودات ساکن اقیانوسها را تهدید کنند؛ پژوهشهای جدید نشان میدهد که افزایش دمای آب دریا برای دورههای طولانی ممکن است تأثیر خود را به سلامت انسان، امنیت غذایی، معیشت و حتی سلامت روانی نیز گسترش دهد.
تیمی از پژوهشگران دانشگاه آدلاید و دانشگاه هنگکنگ، در مطالعهای که در نشریه «Nature Sustainability» منتشر شد و وبسایت «The Health Site» آن را نقل کرده است، به این نتیجه رسیدهاند که موجهای گرمای دریایی ممکن است زنجیرهای از پیامدها را ایجاد کنند که از اکوسیستمهای دریایی تا جوامع ساحلی و افرادی امتداد مییابد که برای تأمین غذا، کار و زندگی روزمره خود به اقیانوس وابستهاند.
موج گرمای دریایی چیست؟
موج گرمای دریایی به دورهای گفته میشود که طی آن دمای سطح دریا در یک مکان و زمان مشخص، از سطوح معمول بالاتر میرود و این وضعیت برای مدتی طولانی ادامه مییابد.
دانشمندان هشدار میدهند که این پدیدهها میتوانند بر شمار زیادی از انسانها و اکوسیستمهای دریایی تأثیر بگذارند و با پدیدههایی مانند سفیدشدگی صخرههای مرجانی، مرگومیر گسترده موجودات دریایی، شکوفایی جلبکهای مضر و اختلالات گسترده در شیلات و آبزیپروری ارتباط داشته باشند.
با ادامه افزایش دمای جهانی، کارشناسان انتظار دارند فراوانی، مدت و شدت موجهای گرمای دریایی افزایش یابد؛ مسئلهای که ممکن است پیامدهای آنها را از محیط دریایی فراتر ببرد و به تهدیدی برای جوامع انسانی نیز تبدیل کند.
موجهای گرمای دریایی چگونه میتوانند بر سلامت انسان تأثیر بگذارند؟
پژوهشگران مجموعهای از تأثیرات مستقیم و غیرمستقیم موجهای گرمای دریایی بر انسانها را شناسایی کردهاند.
بر اساس یافتههای این مطالعه، افزایش دمای اقیانوسها میتواند شدت طوفانها و دیگر پدیدههای شدید جوی را افزایش دهد؛ مسئلهای که ممکن است به جراحت و مرگ، آوارگی مردم و تخریب خانهها و اموال منجر شود.
پژوهشگران، برای نمونه، به طوفان «اوتیس» اشاره کردند که در سال ۲۰۲۳ مکزیک را درنوردید و بر فراز آبهای گرم با سرعتی غیرمعمول شدت گرفت و خسارتهایی به ارزش حدود ۱۵ میلیارد دلار بر جای گذاشت.
آنها همچنین به طوفان «دوکسوری» اشاره کردند که با آبهای دریایی بهطور استثنایی گرم ارتباط داشت و در سال ۲۰۲۳ بیش از دو میلیون نفر را در آسیا تحت تأثیر قرار داد.
آیا غذاهای دریایی کمخطرتر خواهند شد؟
ایمنی و دسترسی به غذاهای دریایی یکی از مهمترین نگرانیهای مرتبط با موجهای گرمای دریایی است. آبهای گرم میتوانند به شکوفایی گونههایی از جلبکها که سم تولید میکنند کمک کنند و این امر ممکن است برخی غذاهای دریایی را برای سلامت انسان خطرناک کند.
تأثیر این پدیده تنها به ایمنی غذا محدود نمیشود؛ موجهای گرمای دریایی همچنین میتوانند بر شیلات و آبزیپروری تأثیر بگذارند و در نتیجه بر تولید غذاهای دریایی و معیشت جوامعی که به اقیانوس وابستهاند، اثر بگذارند.
پژوهشگران هشدار میدهند که این پیامدها ممکن است به مشکلی در زمینه امنیت غذایی تبدیل شوند، بهویژه در جوامعی که غذاهای دریایی منبع اصلی تأمین غذای آنهاست.
آیا پیامدهای موجهای گرمای دریایی به سلامت روان نیز میرسد؟
یکی از نگرانکنندهترین جنبههای این مطالعه، اشاره پژوهشگران به احتمال تأثیر موجهای گرمای دریایی بر سلامت روان است. افرادی که زندگیشان بهطور نزدیک با اقیانوس پیوند دارد، چه از طریق کار، چه فعالیتهای فرهنگی و چه فعالیتهای تفریحی، ممکن است هنگامی که اکوسیستمهای دریایی مورد اتکای آنها رو به نابودی میگذارند، با فشارهای عاطفی مواجه شوند.
تکرار آسیبهای زیستمحیطی میتواند به احساساتی مانند اضطراب، اندوه، سرخوردگی و افسردگی منجر شود؛ وضعیتی که گاهی از آن با عنوان «اضطراب زیستمحیطی» یاد میشود.
پژوهشگران همچنین میان شکوفایی جلبکهای سمی که در سال ۲۰۲۵ در جنوب استرالیا رخ داد و برخی رنجهای روانی، در کنار مشکلات جسمی مانند تحریک دستگاه تنفسی و آسم، ارتباط برقرار کردهاند.
فراخوان برای آمادگی در برابر پیامدهای موجهای گرمای دریایی
نویسندگان این مطالعه معتقدند دولتها و سازمانهای بهداشت عمومی باید پیشبینیهای مربوط به موجهای گرمای دریایی را هنگام تدوین برنامههای آمادگی برای شرایط اضطراری بهداشتی در نظر بگیرند.
همچنین تقویت همکاری میان پژوهشگران اقیانوسها، مسئولان حوزه سلامت و مدیران منابع ساحلی میتواند به جوامع کمک کند تا برای این پدیدهها آمادگی بیشتری داشته باشند و واکنش مؤثرتری در برابر آنها نشان دهند.
این مطالعه در نهایت نشان میدهد که موجهای گرمای دریایی نباید صرفاً بحرانی مربوط به اقیانوسها تلقی شوند؛ زیرا پیامدهای آنها میتواند در امتداد زنجیرهای بههمپیوسته گسترش یابد که از اکوسیستمهای دریایی آغاز میشود و به سلامت انسان، غذای او، معیشت و سلامت روانیاش میرسد.
