حازم صاغيه

با هر تحول بزرگی که خاورمیانه، به‌ویژه مشرق عربی و پیرامون آن، شاهد آن است، مسئله گروه‌های اجتماعی و ادغام آن‌ها در دولت‌ـ‌ملت‌هایی که به آن‌ها تعلق دارند، یا میزان توانایی این دولت‌ـ‌ملت‌ها برای پذیرفتن آن‌ها در چارچوب نظام‌های عادلانه…

شاید از عبارت‌های کلیدی‌ که دهه‌هاست تکرار می‌کنیم، نتوانسته‌ایم نتیجه‌گیری‌های کافی و درخوری درباره منطقه خود به دست آوریم. از «اوج‌گیری هویت‌ها»، «دوپاره‌شدن دولت ملی در عصر جهانی‌شدن، میان آنچه پیش از آن بود و آنچه پس از آن آمده است» و «رواج وفاداری‌های قبیله‌ای در دوران مدرن» بسیار سخن گفته و…

«الشرق الأوسط» شنبه گذشته نامه‌ای از بغداد با عنوان «روز ملی، بحث استقلال در عراق را دوباره زنده می‌کند» منتشر کرد. «بحث استقلال» تعبیری است که در نگاه نخست عجیب به نظر می‌رسد. معمول آن است، به‌ویژه در جوامع ما، که استقلال و سالگرد آن دو مناسبت جمعی برای جشن گرفتن و اعلام توافق…

مطالبه‌کنندگان خلع سلاح حزب‌الله و برقراری صلحی که به جنگ‌ها با اسرائیل پایان دهد، بر مقدماتی تکیه می‌کنند که نادیده‌گرفتنشان دشوار است. در ساده‌ترین سطح، جنگ‌ها لبنان را فرسوده کرده‌اند، به تضعیف هرچه بیشتر بافت ملی آن انجامیده‌اند و سهمی بزرگ در ویرانی…

وضعیت حوثی‌ها عصاره شکست‌های عربی در ساختن دولت مدرن را در خود خلاصه می‌کند. جمهوری‌ که کودتای نظامی سال ۱۹۶۲ پدید آورد، پس از آن شاهد جنگی داخلی و منطقه‌ای بود که هشت سال ادامه یافت و نظامی را بر سر کار آورد که فساد، شبکه‌های وفاداری و به جان هم انداختن قبایل، رویه آن…

صاحب «جماهیریه» لیبی، درست مانند «بازیگر» مشهور سوری، بذرهای فروپاشی را در دوران عظمت ادعایی خود کاشت. امروز لیبی از نظر جغرافیایی و نهادی دچار چندپارگی است؛ نه انتخابات وعده‌داده‌شده برگزار شده و نه هنوز توافق طرف‌های درگیر، با میانجیگری سازمان ملل متحد، به آزمون گذاشته شده است. از سوی دیگر، ارزش ثروت نفتی کشور نیز بر اثر منازعه میان دو قدرت حاکم تضعیف می‌شود. در این میان، نیروهای شرق در سال ۲۰۱۹ به طرابلس حمله کردند و یک سال بعد دولت وحدت ملی تشکیل شد، اما دیری نپایید که دولتی موازی با آن نیز شکل گرفت.

وقتی شکاف به خانواده‌ای ضربه می‌زند و طلاق آن اجتناب‌ناپذیر می‌شود و تلخی‌ها نیز همراهش می‌آیند، زن و شوهر لحظه ازدواجشان را که «نحس» می‌خوانند، نفرین می‌کنند. امروز نیز، همانند آن خانواده، بسیاری از لبنانی‌ها با تعبیرهای گوناگون آن لحظه را نفرین می‌کنند. چراکه دورشدن، هنگامی که به گسست تبدیل می…

تاریخ معاصر مشرق‌زمین شاهد فاجعه‌هایی بوده که برخی تنها دامان خود این منطقه را گرفته‌اند و برخی دیگر از آن فراتر رفته و به دیگر بخش‌های جهان عرب سرایت کرده‌اند. با این حال، واژه «نکبه» منحصراً برای توصیف تشکیل اسرائیل به کار رفته، به‌گونه‌ای که میان این دو معنا نوعی ترادف پدید آمده است. در کنار آن،…

در میان مشکلات فراوان نتانیاهو، شاید بزرگ‌ترین مشکل او باورش به حل‌وفصل بحران‌ها و منازعات، یک‌بار برای همیشه، باشد. حال آنکه هیچ چیز یک‌بار برای همیشه حل نمی‌شود. تنها انقلابیون، چه مؤمن و چه ملحد، هستند که به امکان چنین چیزی باور دارند. و «انقلابی‌گری» در این…

اگر وفاداری‌های مذهبی را کنار بگذاریم، با محیطی ایدئولوژیک و شیفته نظام ایران روبه‌رو می‌شویم که ملی‌گرایان عرب و چپ‌گرایان از گرایش‌های گوناگون را دربرمی‌گیرد. پاسخ خودکار آنان به راز این شیفتگی به نظام ایران نیز این است که «با اسرائیل و آمریکا می‌جنگد».در…