مصطفی فحص

بازنگری زمانی گامی مثبت است که هدف آن حساب‌کشی یا شفاف‌سازی باشد، و زمانی منفی است که هدفش توجیه اشتباهات یا دفاع از آنها باشد. تفاوتی بزرگ میان یک کاستی جزئی و یک کوتاهی راهبردی وجود دارد و انتخاب یکی از این دو، از زمان حال با همه پیچیدگی‌هایش فراتر می‌رود و آینده یک حزب مسلح،…

تهران حساسیت و توجه ویژه‌ای به جغرافیای نفوذ نزدیک خود نشان می‌دهد؛ یعنی مناطقی که در همسایگی آن با عراق قرار دارند، و همچنین جغرافیای دوردست؛ مناطقی که در جنوب لبنان، در مجاورت سرزمین اسرائیل قرار گرفته‌اند. تهران در داخل مرزهای ملی هر دو کشور، عراق و لبنان، مرزی برای خود تعیین می…

این توافق در مکان و زمان خود استثناست؛ چراکه از مکان، نمادپردازی بنیادین آن را می‌گیرد و به جغرافیا، با گستردگی سه ایستگاه آن، اهمیت می‌بخشد. اما زمان، زاده لحظه امضای توافق نیست؛ بلکه تعیین زمان آن، چندین دوره زمانی پیشین و پسین را در خود فشرده می‌کند؛ دوره‌هایی که عقربه‌های زمان را در مسیر درست…

از یادداشت تفاهم ایران و آمریکا که مهلت آن در ۱۸ اوت آینده به پایان می‌رسد، اگر بخواهیم از اصطلاحی برگرفته از دیپلماسی خلافت اموی استفاده کنیم، دیگر تنها «موی معاویه» باقی مانده است. این رشته باریک امروز در قالب مذاکرات غیرمستقیم میان واشنگتن و تهران نمود یافته؛ مذاکراتی که میانجی‌ها با…

رئیس‌جمهوری سوریه، احمد الشرع، در مقایسه با همه کسانی که پیش از او بر دمشق حکومت کرده‌اند، رویکردی متفاوت نسبت به روابط سوریه و لبنان از خود نشان داده است. نگاه او به پویایی و تداوم رابطه میان دو کشور و دو ملت، کاملاً با رویکردهای پیشین تفاوت دارد؛ رویکردهایی که در بیشتر مقاطع خود بیانگر…

دیگر دفاع نظام در ایران از حقوق هسته‌ای خود، حتی تا مرز مرگ، تنها به ملاحظات راهبردی یا دفاعی مرتبط نیست، بلکه به بخشی عمیق از ساختار نظام، هویت آن و سازوکارهای بقایش تبدیل شده است؛ به‌ویژه در مرحله بازسازی قدرت و گذار به دوران «رهبر سوم». جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، انتقالی خونین و…

وزیر خارجه پیشین ایران، جواد ظریف، نقطه تلاقی میان نخبگان سیاسی ایران و طبقه حاکم، در هر دو گرایش اصلاح‌طلب و محافظه‌کار، محسوب می‌شود؛ طبقه‌ای که با وسواس امپراتوری‌طلبانه و توسعه‌طلبانه زندگی می‌کند و در پی بازپس‌گیری حوزه نفوذ تاریخی ایران است. نظام ۱۹۷۹ موفق شد روایت ژئوپلیتیکی خود را با ترکیب…

میان «احمد البالدی» ایرانیِ و «محمد بوعزیزی» تونسیِ نقاط مشترک بسیاری وجود دارد؛ نقاطی که نه فاصلهٔ جغرافیایی گسترده، نه پیچیدگی‌های سیاسی جغرافیا، و نه مرزهایی با دشواری‌های عقیدتی، ملی یا زبانی توانسته‌اند آن دو را از هم جدا کنند. این دو جوان ــ بی‌آنکه یکدیگر را بشناسند ــ در رنج و در شیوهٔ بیان…

چند هفته پیش از تجاوز اسرائیل به پایتخت قطر، دوحه، فرستاده ویژه آمریکا در سوریه و لبنان، تام باراک، در مصاحبه‌ای رسانه‌ای اعلام کرد که تل‌آویو مرزهای «سایکِس-پیکو» را بی‌معنی می‌داند. باراک به طور مستقیم به ماریو نوفل، گزارشگر آمریکایی، گفت: «این خطوطی که به عنوان مرزهای سایکس-پیکو کشیده شده‌اند بی…

این کریدور باریک از نظر طول و عرض، بخش مهمی از سیاست‌های انرژی جهانی را تغییر خواهد داد