ممدوح المهینی
مدیر کل کانال های العربیه و الحدث
TT

خلیجی‌هایی که از ایرانی‌ها هم در مخالفت با آمریکا پیشی می‌گیرند!

در گفت‌وگویی با یک نویسنده ایرانی خوش‌زبان، او پس از تکرار همان حرف‌های همیشگی درباره دشنام دادن به آمریکایی‌ها، غربی‌ها و صهیونیست‌ها، به من گفت: «شما در سعودی و کشورهای خلیج، از این آمریکایی‌ها چه می‌خواهید؟ ما برادران شما هستیم و بهتر است همه با هم آن‌ها را از منطقه بیرون کنیم.»
از شنیدن این اشاره تعجب نکردم؛ این دیدگاه جوهر راهبرد ایران را بیان می‌کند و آن را از زبان نظامیان، سیاستمداران، دانشگاهیان و مفسران ایرانی می‌شنوید. از نظر آن‌ها، مانع اصلی در برابر طرح ایران برای سلطه بر خلیج و منطقه، حضور آمریکاست.
ایرانی‌ها برای بیرون راندن آمریکایی‌ها از عملیات تروریستی استفاده کردند و تا اندازه‌ای نیز موفق شدند. انفجار مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت در سال ۱۹۸۳ ــ که به کشته شدن ۲۴۱ نظامی آمریکایی انجامید ــ رئیس‌جمهوری ریگان را وادار کرد نیروهای آمریکایی را خارج کند و لبنان را به میدانی خالی برای آن‌ها تبدیل سازد؛ وضعیتی که بعدها زمینه‌ساز قدرت گرفتن بازوی ایران، یعنی «حزب‌الله»، شد.
در عراق نیز همین اتفاق افتاد؛ آمریکایی‌ها پس از هرج‌ومرج، عملیات تروریستی و ویرانی سازمان‌یافته عقب‌نشینی کردند و سپس ایرانی‌ها کنترل دولت عراق را در دست گرفتند.
در مورد سازمان «القاعده» نیز وضع همین‌گونه است. سیف العدل، نفر اول این تشکیلات، اکنون در ایران اقامت دارد.
آن‌ها همین کار را در سعودی نیز امتحان کردند، اما پس از انفجارهای مجتمع‌های الخبر در سال ۱۹۹۶ شکست خوردند؛ حملاتی که ۱۹ آمریکایی در آن کشته و صدها نفر زخمی شدند. هدف، ترساندن آمریکایی‌ها و واداشتن آن‌ها به ترک منطقه و درنتیجه، برهم زدن روابط ریاض و واشنگتن بود. سناریو همواره تکرار می‌شود: آمریکایی‌ها پس از آنکه آسیب ببینند و هزینه ماندنشان افزایش یابد، منطقه را ترک خواهند کرد. راهبردی خشونت‌آمیز، اما کارآمد.
همه این‌ها قابل‌درک است؛ ایرانی‌ها جاه‌طلبی‌های امپراتوری‌خواهانه دیرینه‌ای دارند که لباسی دینی بر تن کرده است. آن‌ها از تبلیغات مربوط به جنگ با صهیونیست‌ها، دفاع از مستضعفان، اسلام و آرمان فلسطین استفاده می‌کنند، اما هدف همچنان گسترش سلطه است؛ همان چیزی که طی دو دهه گذشته رخ داد، پیش از آنکه جاه‌طلبی‌هایشان با ناکامی روبه‌رو شود.
نکته شگفت‌آور این است که در این دوره، برخی از خلیجی‌ها پس از حملاتی که کشورهایشان هدف آن قرار گرفته‌اند، حتی از خود ایرانی‌ها هم در مخالفت با آمریکا پیشی می‌گیرند و خواستار آسیب زدن به روابط واشنگتن با کشورهای خلیج هستند. آن‌ها آشکارا می‌گویند آمریکا به باری بر دوش کشورهای خلیج تبدیل شده و باید منطقه را ترک کند!
برخی خلیجی‌ها با چنین سخنانی به دل ایرانی‌ها راه پیدا می‌کنند؛ گروهی دیگر، از جریان‌های چپ و اسلام‌گرا که حامی تهران‌اند، می‌دانند ضربه زدن به روابط کشورهای خلیج با آمریکا به تضعیف این کشورها و رها کردنشان در برابر باج‌خواهی ایران منجر خواهد شد. دسته سومی نیز هستند که تحت تأثیر تبلیغات رسانه‌ای قرار گرفته‌اند؛ تبلیغاتی که حتی در رسانه‌های غربی، چه رسانه‌های دارای گرایش چپ و چه رسانه‌های متمایل به انزواطلبی راست‌گرایانه در دوره اخیر، تکرار می‌شود.
از نظر این افراد، رابطه سعودی و کشورهای خلیج با آمریکا خطایی قدیمی است که باید اصلاح شود. این صداها همان تبلیغات را تکرار می‌کنند و از سوی صداهای حامی تهران مورد استقبال قرار می‌گیرند؛ زیرا با راهبرد کلان ایران هم‌خوانی دارد.
این سخنان به معنای آن نیست که واشنگتن مرتکب اشتباهاتی نمی‌شود که کشورهای خلیج بهای آن را می‌پردازند. برای مثال، سعودی با حمله سال ۲۰۰۳ به عراق مخالفت کرد و موضعش درست بود. همچنین با موضع رئیس‌جمهور اوباما درباره خروج سریع نیروهای آمریکایی مخالفت کرد و در این مورد نیز حق با آن بود. سعودی در حمله اخیر به ایران هم مخالفت کرد و گزینه دیپلماسی با تهران را ترجیح داد و در این موضع نیز برحق بود. اما اختلاف‌نظر در مواضع به معنای برهم زدن شراکت و رابطه راهبردی نیست؛ همان چیزی که ایرانی‌ها، بازوهایشان و حامیانشان آرزوی آن را دارند.
اروپایی‌ها در مواضع خود درباره اوکراین، روسیه و پیمان ناتو، اختلافات شدیدی با دولت ترامپ دارند؛ اما آن‌ها از میزان قدرت نظامی و جایگاه اقتصادی ایالات متحده، به‌عنوان یک قدرت بزرگ جهانی، آگاه‌اند. به همین دلیل، رهبرانشان برای تأثیر گذاشتن بر رئیس‌جمهور ترامپ به واشنگتن سفر می‌کنند. همین وضعیت را در میان متحدان آمریکا در آسیا نیز می‌بینیم؛ آن‌ها با گزینه‌های دولت آمریکا و اظهارات نسنجیده ترامپ اختلاف دارند، اما این اختلاف‌ها به جوهر رابطه راهبردی لطمه نمی‌زند.
آمریکا مانند فیلی است که وارد موزه‌ای پر از ظروف چینی شده است؛ هر حرکت اشتباه آن می‌تواند خسارت‌های بزرگی به بار آورد، اما بیرون کردن کاملش از موزه ممکن است زیان‌هایی به‌مراتب سنگین‌تر داشته باشد. ازاین‌رو، خلیجی‌هایی که خواهان برهم زدن این رابطه‌اند، بی‌آنکه خود بدانند، طناب ایرانی را به دور گردن خود می‌پیچند.