سمير عطا الله
نویسنده و روزنامه‌نگار لبنانی، در روزنامه‌های النهار و دو مجله الاسبوع العربی و الصیاد لبنانی و روزنامه الانباء کویتی فعالیت کرده است
TT

​دروازه مقابل تاریخ

جدایی میان سودانی‌ها و اخبار سپهبد چندان طول نمی‌کشد. در طول حدود یک سوم قرن هر روز خبری جدید، این مرد را به اخبار خوش روزانه برمی‌گرداند. اما با این تفاوت که اخبار کنونی، خبرهای پرونده‌ها و اتهاماتی هستند که از فساد مالی شروع می‌شوند تا به جنایت‌هایی منتهی می‌رسند که نظام او بدون هیچ تردیدی در حق مردم مرتکب شده است. به جز چند استثنا که شامل توطئه‌های پراکنده علیه مصر و سعودی‌اند، جنایت‌های البشیر به رابطه‌اش با مردم‌اش برمی‌گردند. این ویژگی او تنها نیست بلکه یکی از سنت‌های برخی نظام‌های حکومتی عربی‌اند که ملت‌شان را صرفا گله‌ای می‌بینند که یک روز به سمت زندان‌ها و روزی دیگر به سمت فقررانده می‌شوند.
بی شک سپهبد آن طور که زندگی‌نامه‌اش نشان می‌دهد،  مرد خوش‌شانسی است. یکی از دلایل این خوش‌شانسی اموال و ثروتی است که در این سال‌ها توانست جمع کند. همین طور پیروزی‌ که در دارفور به وسیله سواره‌های جنجویت به دست آورد. درحال حاضر هم شانس از او جدا نمی‌شود چرا که تحویل او به دادگاه جنایی بین‌المللی بهترین فرصت را به او می‌دهد تا از درستی و اصول دادرسی برخوردار شود و در معرض فشار قرارنگیرد و با او در زندان خوش‌رفتاری بشود یعنی برعکس همه ظلم و ستم‌ و تکبر و غروری که به جای گذاشت و عصایی که درهوا می‌چرخاند.
تحویل البشیر به دادگاه بین‌المللی نوعی ترفیع و وسواس در اجرای عدالت است برخلاف دادگاه‌های مسخره جهان عرب طی دهه‌ها که معمولا نوعی عرفی بودند و با اعدام شروع می‌شوند پیش از آنکه به پایان برسند. بارها گفته‌های افسری عرب را نقل کرده‌ام که می‌گفت، مسئول تهیه متن‌ دادگاه‌ها پس از اجرای حکم اعدام بوده است. به نظرمی‌رسد آن را نوعی ادبیات لذت بخش دیده چرا که او در قهوه خانه می‌نشست و آن متن‌ها را می‌نوشت. به همین دلیل به هیچ وجه نمی‌فهمم چرا باید از عدالت بین‌المللی ترسید. شاید دادگاه البشیر به آنجا بکشد که از آن به عنوان الگویی استفاده کرد و در حد امکان (هرچند به ظاهر) در دادگاه‌های‌مان تقلبد کنیم.
البته آنچه مایه خفت است خود تحویل دادن و بعد هم محاکمه و در نهایت صدور حکم است. اما برای مرد دست‌کم تضمین می‌شود که از اعدام خبری نیست. و برای سودانی‌ها این فرصت را مهیا می‌کند زخم‌های کهنه را به یاد بیاورند که هیچ وقت فراموش نمی‌شوند. بسیاری اگر نگوییم همه نمی‌خواهند آن صفحه دردناک برگردد. و نمی‌خواهند به سال‌هایی فکرکنند که البشیر برمردم‌اش تباه کرد تا در راه پیشرفت و توسعه و ریشه‌کنی فقر و عقب‌ماندگی صرف کنند. پس بگذار در زندان راحت بین‌المللی‌ به این فکر کند که چه بلایی برسرکشورش آورد. درست است که او وارث یک سیستم نظامی ورشکسته بود که حتی یک موفقیت رقم نزد تا درتاریخ ثبت بشود. تاریخ دروازه‌های بسیاری دارد و مایه تأسف این است، دری که عمر البشیر از آن وارد می‌شود او به عنوان اولین رئیس جمهوری کشوری عربی در برابر عدالت بین‌المللی می‌ایستد.