تهران-واشنگتن؛ اصطکاک‌های انتخاباتی

وزیر خارجه ایران جواد ظریف خارج از گروه کر نظام نمی‌خواند بلکه برنیاز دولت امریکا به یک دست‌آور درشامگاه اوج‌گیری رقابت درانتخابات ریاست جمهوری آینده امریکا شرط بندی کرده است. آنچه در روز 13 ژوئن جاری گفت مایه شگفتی افکار عمومی ایران شد وقتی که پیش بینی کرد دونالد ترامپ برای دوره دوم ریاست جمهوری انتخاب می‌شود، علیرغم اینکه از محبوبیتش در نظرسنجی‌ها اخیرکاسته شده، اما ازنظر ظریف رئیس جمهوری ترامپ همچنان بیش از 50درصد از آراء را داراست و این به او امکان پیروزی را می‌دهد.
این موضع ظریف پس از جدلی عمیق در سرسراهای سیاست‌سازی درتهران درباره امکان بهره‌برداری از نیاز تیم ترامپ به دست‌آوردی اتخاذ شد که به رأی دهندگان امریکایی عرضه کند و می‌تواند شانس‌های پیروزی‌اش را بیشترکند. تهران می‌تواند آن را تقدیم کند مشروط براینکه واشنگتن برخی مشوق‌های اقتصادی را به تهران بدهد که برای کاستن از بارهای داخلی و فشارهای اجتماعی بکاهد و اندک مقاومتی به نظام تا بعد از انتخابات امریکا بدهد به طوری که تهران می‌تواند درصورت پیروزی ترامپ روزنه‌ای در دیوار کاخ سفید بازکند یا درصورت پیروزی رقیب دموکراتش جوبایدن برآن حساب باز کند.
مهندسان طرح سیاست معامله پایاپای با دولت ترامپ خود را آماده برگزاری نشستی درسطح بالا درشهر استانبول ترکیه میان مقامات ایرانی و امریکایی می‌کردند که به گفته منابع آگاه پیش‌بینی می‌شد وزیرجواد ظریف از طرف ایران و برایان هوک از سوی امریکا درآن حضور یابند، اما با موضعی ناگهانی درتهران تصمیم گرفته شد عقب نشینی بشود و جلسه لغو شد. ترجیح داده شد این فرصت را به ترامپ ازآن جهت که تنگنای انتخاباتی‌اش بیشترمی‌شود، داده نشود و تهران می‌تواند درماه‌های آینده به موضع تهاجمی برگردد که به آن چنان قدرتی می‌دهد که بتواند در انتخابات امریکایی بازیگر مؤثری بشود اگر بتواند دولت ترامپ را به سرگرم شدن در مشکلات خارجی به زیان اولویت‌های داخلی مانند پیامدهای مصیبت «کرونا» و تظاهرات علیه نژادپرستی علاوه بر بی ثباتی در قیمت‌های انرژی بکشاند.
برای تهران امکان ندارد که برسرکشاندن دولت ترامپ به گفت‌وگو حساب باز کند در زمانی که تحریم‌های بیشتری را اعمال می‌کند و فشار حداکثری را برشرکای اروپایی‌اش وارد می‌سازد که به خواسته‌هایش تن دادند و اعلام کردند قطعنامه ممنوعیت صدور اسلحه کلاسیک به ایران ادامه یابد و حتی اروپایی‌ها در جلسه اخیرشان که دربرلین برگزار شد و وزرای خارجه آلمان، فرانسه و بریتانیا درآن حضور داشتند به عنوان شرکت کنندگان در توافق 5+1 از تهران خواستند به سرعت به تعهدات هسته‌ای خود برگردد. آنچه مایه نگرانی تهران شد این بود که بیانیه پایانی نشست برلین به شدت به برنامه موشک‌های بالستیک و نفوذ منطقه‌ای برهم زننده ثبات پرداخته شد و این دو را به عنوان عامل ایجاد هراس در طولانی مدت خواندند. دراینجا می‌توان تحلیل اظهارات اخیر مشاور رهبرایران در امور نظامی یحیی رحیم صفوی را تفسیرکرد که گفت« به هیچ وجه مذاکره‌ای با ترمپ انجام نمی‌شود چون ازنظر ما او یک جنایتکار است و نه رئیس جمهوری». او افزود:« هیچ مذاکره‌ای درباره برنامه موشکی خودمان نمی‌کنیم... سیاست منطقه‌ای ادامه می‌یابد» و یادآور شد« هرگونه تحرک نظامی امریکا علیه ما درآبهای خلیج پاسخ وسیعی دریافت خواهد کرد».
نشانه‌های تنش‌افزایی ایران درمنطقه درچند محور خارجی در لبنان و عراق و سوریه و یمن متبلورشد. حوثی‌ها به نمایندگی از ایران و درتجاوزی جدید به خاک سعودی اقدام به شلیک3 موشک اسکاد و فرستادن 8 پهپاد کردند که پدافند هوایی آنها را سرنگون ساخت. دربیروت دبیرکل «حزب الله» حسن نصرالله در سخنرانی اخیرش خبراز تحولات استراتژیک در گزینه‌های لبنانی داد با روی آوردن به شرق و رفتن به سمت چین. او از حکومت لبنان خواست با ایران همکاری اقتصادی بیشتری داشته باشد. مسئله‌ای که حکومت و مردم لبنان را به نوک پیکان رویارویی روبه افزایش ایرانی-امریکایی تبدیل می‌کند و سختی‌های بسیاری برآن تحمیل خواهد کرد اگر این سقوط اقتصادی و مالی به خاطر کمک به نظام اسد برای دور زدن تحریم‌های «سزار» ادامه یابد. همچنین تهران از گفت‌وگوهای استراتژیک میان بغداد و واشنگتن نگران است و توان سنگ‌اندازی دراین راه را ندارد و نمی‌تواند جایگزین اقتصادی و استراتژیک به عراقی‌ها بدهد که آنها را دراین مرحله دشوار از واشنگتن بی نیاز کند. به همین دلیل درروزهای اخیر شلیک موشک‌های کاتیوشا به شکل نامنظم به اهداف انتخاب شده در بغداد افزایش یافت که محوطه سفارت امریکا در منطقه الخضراء، فرودگاه بین‌المللی بغداد و فرماندهی عملیات مشترک نزدیک فرودگاه را هدف قرارمی‌دادند؛ نقطه‌ای که نیروهای ائتلاف بین‌المللی علیه «داعش» درآن مستقرند. بحران تهران عمیق است و از گفت‌وگوهای استراتژیک میان بغداد و واشنگتن که برای اولین بار پس از 2003 درنبود سلیمانی صورت می‌گیرد و نخست وزیری عراقی آن را رهبری می‌کند که ایران با او دربسیاری اولویت بندی‌ها اختلاف دارد، نگران است.