سمير عطا الله
نویسنده و روزنامه‌نگار لبنانی، در روزنامه‌های النهار و دو مجله الاسبوع العربی و الصیاد لبنانی و روزنامه الانباء کویتی فعالیت کرده است
TT

دو ساعتِ بیداری!

نامش شارل موریس دو تالیران-بریگور بود(1754-1837). اما کسی جز پدر و مادرش او را به این اسم نمی‌شناخت. سراسر جهان او را به تالیران می‌شناخت، باهوش‌ترین سیاست‌مدار فرانسوی تاریخ. اما لزوما خوش اخلاق‌ترین آنها نبود.
اکنون در این انزوای بشری به یاد او افتادم، چون مراسم عجیب و غریبی برای سرکار رفتن داشت. خیلی‌ از افراد توانمند و متمکن قهوه و صبحانه خود را در رختخواب‌شان صرف می‌کنند. آنها که خیلی ناز و نوازش می‌شوند روزنامه‌ها را هم می‌خوانند. اما صبح تالیران به «بیداری» معروف است که دو ساعتی طول می‌کشید. با صرف قهوه و شیرینی شروع می‌شد. بعد هم شنیدن اخبار امپراطوری از زبان معاونان و نقشه کشیدن برای توطئه‌های ریز و درشت و جمع آوری اخبار عشاق کشور. البته نه برای ایجاد مزاحمت برای آنها چون عشق در فرانسه هیچ وقت مسئله و دغدغه ذهنی نبوده. وقتی شاعر بزرگ آن کشور ویکتور هوگو مرد، ملت در یک تشییع رسمی پشت سرجنازه‌اش راه افتادند و درصفوف آخر فاحشه‌های محله «پیگال» بودند، جایی که هر روز منظم و مرتب فعالیت می‌کرد و براین باوربود که شکوه چیزی است و «پیگال» عادت فرانسوی دیگری است.
با انقلاب فرانسه تالیران به انگلیس گریخت و سال 1797 به عنوان وزیر خارجه ناپلئون برگشت بعد از اینکه به او کمک کرد تا قدرت را به دست بگیرد و درکنارش ماند تا به او در تأسیس و مدیریت امپراطوری کمک کند. اما امپراطور یک بار با لحنی توهین آمیز او را مخاطب قرار داد و تالیران از او جدا شد. این البته مانع از این نشد که تالیران ازدواج و طلاق خلاف عرف سرورش را ترتیب دهد.
پس از اینکه ناپلئون در واترلو شکست خورد و برگشت، تالیزان باردیگر نخست وزیرش شد. ناپلئون سرنگون شد و سال1830 نظام پادشاهی برگشت و ستاره تالیران با آن درخشیدن گرفت. با تغییر حکومت‌ها، آداب «بیداری» او تغییر نکرد و افکار و عادت‌های جدید را به چالش می‌کشید. طی این دو ساعت حاجبان به او کمک می‌کردند لباس‌های باشکوهش را بپوشد؛ لباس‌های زیر و رو. اتاقش باز بود و هرکسی می‌خواست وارد می‌شد به خصوص اگر مهمان دلنشینی بود و به همراه خود اخبار خوبی داشت.
دردو ساعت «بیداری» فهرست عجیب مهمانان گنجانده می‌شدند: مردان دولتی، بانوان جامعه، پزشکان، دانشگاهیان، سرمایه‌داران و یک بار قیصر روسیه. پس از دوساعت تبادل اطلاعات و خبرچینی، سه پیش‌خدمت به او کمک می‌کردند برخیزد و به دفتر کارش برود. اکنون آماده رویارویی با جهان است.
تالیران فاسد و فاسق بود و بی هیچ تردیدی رشوه می‌پذیرفت. دست‌کم چهار بچه غیرقانونی داشت. و وقتی یک بار از او درباره عشق پاک پرسیدند گفت، « بعد، نه قبل».
بیرون از آن زندگی شخصی لحظه‌ای به اصول بی احترامی نکرد. در تهیه منشور حقوق بشر مشارکت کرد. در همه نظام‌هایی که بخشی ازآنها بود، همیشه مراقب بود حقوق ضعیفان رعایت بشود و سیاست فرانسه دیگر تالیرانی به خود ندید. اما کسانی را دید که صاحب بچه‌هایی بدون ازدواج شده باشند مانند رئیس جمهوری سابق فرانسوا اولاند و به نظرمی‌رسد این عادت به بریتانیای مجاور هم منتقل شده است. بوریس جانسون پنج فرزند بدون ازدواج دارد و به گفته «اکونومیست» ششمی در راه است.