دکتر عبدالمنعم سعید
TT

یمن… رویارویی برای بازپس‌گیری دولت

جنگ ایران همچنان در مسیرهای مختلف خود ادامه دارد و این نام‌گذاری در واقع از آنجا ناشی می‌شود که ایران سرچشمه جنگ بود؛ هنگامی که «حماس» در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حمله خود را انجام داد؛ هنگامی که ایران دیگر بازوهای خود را در لبنان، عراق و یمن به حرکت درآورد تا به پشتیبانی بپردازند؛ و هنگامی که در واکنش به حمله مورد انتظار اسرائیل و آمریکا، به کشورهای عربی برادر در خلیج حمله کرد و نوع جدیدی از «سلاح نفت» را علیه اقتصاد جهانی و اقتصاد کشورهای عربی به کار گرفت. جنگ در واقع، با وجود تلاش‌های میانجی‌ها، وارد مسیر آرام‌سازی نشده و تهران و واشنگتن همچنان در جبهه «تنگه هرمز» یکدیگر را به تهدید متقابل ادامه می‌دهند؛ جایی که آمریکا در چارچوب راهبرد محاصره اقتصادی شدید علیه ایران، محاصره کامل دریایی بنادر این کشور را برقرار کرده است. در مقابل، ایران تمام توان خود را بر عرصه‌های لبنان، عراق و یمن متمرکز کرده است؛ جایی که شبه‌نظامیان غیربومی، پس از آنکه تلاش‌های گسترده‌ای برای تضعیف دولت ملی برخوردار از مشروعیت بین‌المللی انجام داده‌اند، جنگ‌های داخلی و منطقه‌ای بیشتری به راه می‌اندازند.
اکنون «لحظه یمن» در جهت معکوس حرکت می‌کند و قدرت سیاسی مشروع در حال بازپس‌گیری جایگاه و حاکمیت خود است؛ حاکمیتی که اجازه نمی‌دهد موجودیت‌های سیاسی، خارج از چارچوب دولت و حاکمیت آن، سلاح در اختیار داشته باشند و بر سرزمین مسلط شوند. اکنون یمن میان دولت مشروعی که از سوی جامعه بین‌المللی به رسمیت شناخته شده و سازمان ملل، اتحادیه عرب و دیگر کشورهای جهان نیز آن را به رسمیت می‌شناسند، و حوثی‌ها در جبهه‌ای دیگر تقسیم شده است. این وضعیت یمن را در نخستین پله‌های مسیری قرار می‌دهد که به دولت امکان می‌دهد نه‌تنها حاکمیت خود، بلکه فراتر از آن، بار دیگر وحدت یمن را نیز بازیابد. رهبری یمن در قلب این لحظه تاریخی برای بازپس‌گیری هویت یمنی قرار گرفته است؛ جایی که رهبری سعودی با قاطعیت و شرافت در کنار بقای دولت یمن و تداوم آن در چارچوب مشارکت میان یمنی‌ها ایستاده است؛ از جمله اعضای شورای انتقالی یمن که اکنون باید درباره جایگاه جنوب یمن در دولت ملی یمن گفت‌وگو کنند، اما در عین حال دولت ملی و یکپارچه یمن را حفظ کنند.
یمن ملی و یکپارچه، همراه با «ائتلاف عربی»، اکنون برای خنثی کردن توطئه حوثی‌ها ایستاده است؛ حوثی‌هایی که خود را نگهبان تجارت بین‌المللی، دریای سرخ و تنگه باب‌المندب منصوب کرده‌اند، تا بر حق همه یمنی‌ها برای داشتن دولتی آزاد، مستقل و توانمند برای رهایی از وابستگی تأسف‌بار به ایران تأکید کند.
همان‌گونه که از زمان آغاز جنگ‌های ایران بارها رخ داده است، تهران حوثی‌ها را به انجام حملات وحشیانه علیه سعودیِ ایستاده و برخوردار از قدرت و توانایی، و دیگر کشورهای عربی با موشک و پهپاد سوق داده است. این رویارویی، موضع ضد دولت ملی عربی ایران را از طریق شبه‌نظامیانی خارج از اقتدار دولت ملی آشکار می‌کند و خواستار موضعی عربی و یکپارچه برای حمایت از دولت مشروع یمن است؛ موضعی که بر ائتلاف دریایی دفاعی چندملیتی تشکیل‌شده در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶ استوار باشد.
رویارو شدن در «لحظه یمن» به معنای ایستادن قاطع در کنار دولت مشروع، به‌عنوان مقدمه‌ای برای موضعی عربی و یکپارچه در برابر شبه‌نظامیان وابسته به «سپاه پاسداران» ایران است؛ سپاهی که مدعی است می‌خواهد خاورمیانه را بر اساس دیدگاهی توسعه‌طلبانه و ایرانی بازسازی کند. واقعیت این است که نبرد یمن لحظه‌ای سرنوشت‌ساز در جنگ ایران و رویکردهای آن در قبال منطقه عربی به شمار می‌رود؛ و در این نبرد، دولت مشروع و مردم مقاوم یمن در خط مقدم قرار دارند. برای کسانی که می‌دانند، زائر عرب هنگامی که به یمن می‌رسد، از سوی برادران یمنی خود این خوشامد را می‌شنود: «به وطن نخست خود خوش آمدید.»
این موضوع یادآوری مستقیمی است از خاستگاه‌های نخستین ملت عرب؛ زمانی که عرب‌های قحطانی، پیش از عرب‌شدن و آمیختگی با اقوام دیگر، به عرب‌هایی که به سرزمینشان وارد می‌شدند می‌گفتند: «به وطن دوم خود خوش آمدید.» در چنین شرایطی، سخاوت فراوان است، استقبال گرم و گفت‌وگوها و بحث‌ها نیز همواره با لبخند و لطافت همراه است.
نبرد کنونی، آغاز بازپس‌گیری یک دولت عربی از چنگال ایران است؛ دولتی که ایران نبردهای خود را بر شانه‌های کشورهای عربی به پیش می‌برد؛ کشورهایی که مدت‌ها برای رهبری دولت ملی مبارزه کرده‌اند. اگر پیشگامی در حمایت از این روند از سوی سعودی صورت می‌گیرد، این امر به حمایت گسترده کشورهای عربی و اسلامی، زیر چتر اتحادیه عرب و سازمان همکاری اسلامی و ائتلاف‌های وابسته به آنها، نیاز دارد.