سپاه پاسداران ایران در یمن

هیچ تردیدی ندارم که حوثی‌ها، به‌عنوان یک شبه‌نظامی، ساخته سپاه پاسداران ایران هستند و این سپاه آن‌ها را اداره می‌کند؛ نمی‌توان راهبردهای دو طرف را از یکدیگر جدا کرد.
دلیل انکار این صفت از سوی ایران و طرفدارانش آن است که می‌خواهند حوثی‌ها را به‌عنوان یکی از گروه‌های یمنی معرفی کنند که در چارچوب منازعه داخلی آن کشور می‌جنگد. جنبش حوثی‌ها، چه از نظر سیاسی و چه نظامی، ساخته سپاه پاسداران است؛ همان‌گونه که «حزب‌الله عراق» و «حزب‌الله لبنان» نیز ساخته این سپاه هستند. البته این امر، یمنی بودنِ ظاهر و پوشش این گروه را نفی نمی‌کند.
از نظر تاریخی، این گروه قبیله‌ای نه طرحی سیاسی داشت و نه خارج از استان صعده توانایی نظامی؛ همچنین هیچ شناختی از اداره دستگاه‌های امنیتی، تأسیسات دولتی و حتی رسانه‌ها نداشت. شبکه تلویزیونی اصلی حوثی‌ها، «المسیره»، از ضاحیه جنوبی بیروت اداره می‌شود.
آغاز ماجرا به دهه ۱۹۹۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که ایران حوثی‌ها را به دلیل حضورشان در مرزهای جنوبی سعودی انتخاب کرد. ایران همان روشی را که در لبنان با حزب‌الله به کار گرفته بود، درباره این گروه یمنی نیز اجرا کرد و آن را از دیگران متمایز ساخت. از سال ۱۹۹۴، ایران پذیرش گروه‌هایی از دانشجویان حوثی در قم را آغاز کرد و با آنان پیوندهای اعتقادی و شخصی برقرار ساخت. در اواخر دهه ۱۹۹۰، حوثی‌ها به گفتمانی روی آوردند که متن و ادبیات ایران را درباره جنگ با یهودیان و آمریکا بازتولید می‌کرد. آنان همچنین مفهوم «رهبر انقلاب» را از ایران اقتباس کردند؛ در آن زمان حسین الحوثی را رهبر انقلاب می‌دانستند و جایگاه او را بالاتر از نهادهای رسمی قرار می‌دادند.
پس از کشته شدن برادرش، عبدالملک به‌عنوان رهبر این گروه انتخاب شد؛ او پیش از آن نیز رابطه‌ای ویژه با ایران داشت و بارها به این کشور سفر کرده بود. به نظر می‌رسد ایران حوثی‌ها را از یک گروه مسلح در مرزهای سعودی به طرحی برای حکمرانی بر سراسر یمن تبدیل کرد و از آشفتگی‌های یمن در بهار ۲۰۱۱ بهره برد. در این روند، شورایی جهادی مشابه شورای حزب‌الله تشکیل شد و معاون و دستیار آن از حزب‌الله لبنان منصوب شدند. بر اساس پژوهشی که در مؤسسه «وست‌پوینت» منتشر شده، هماهنگی آموزش‌ها و تجهیزات نظامی از طریق مشاوران صورت می‌گرفت.
در سال ۲۰۱۲، ایران شبکه تلویزیونی «المسیره» را در بیروت تأسیس کرد و توانمندی‌های حزب‌الله را در خدمت جنبش حوثی‌ها قرار داد تا این جنبش بتواند روایت‌های حقوقی خود را در ارتباط با سازمان‌های بین‌المللی و حقوق بشری شکل دهد و با رسانه‌های بین‌المللی ارتباط برقرار کند.
مهم‌ترین دلیل وابستگی حوثی‌ها به ایران در سال ۲۰۱۳ از سوی وزارت خزانه‌داری آمریکا ارائه شد. این وزارتخانه اعلام کرد که خلیل یوسف حرب بر فعالیت حزب‌الله در یمن نظارت داشته و در ترتیبات انتقال پول به آن مشارکت کرده است. در همان سال، کشتی «جیهان» حامل سلاح‌ها و مواد منفجره ایرانی توقیف شد. بازرسان سازمان ملل تلاش کردند با این ادعا که محموله به یمن ارسال شده، اما مدرکی وجود ندارد که مقصد نهایی آن حوثی‌ها بوده باشند، رد این ماجرا را گم کنند؛ حال آنکه هیچ گروه یمنی دیگری جز حوثی‌ها وجود ندارد که با ایران رابطه داشته باشد. پس از آن، علیرضا زاکانی، نماینده مجلس ایران، تأکید کرد که صنعا چهارمین پایتخت عربی مرتبط با انقلاب ایران، پس از بغداد، دمشق و بیروت است.
شواهد ارتباط حوثی‌ها با ایران روزبه‌روز بیشتر شد. در سال ۲۰۱۶، سازمان «کانفلیکت آرمامنت ریسرچ» اعلام کرد که پهپادهای «قاصف-۱» را بررسی کرده و دریافته است که طراحی، ساخت و شماره‌های سریال آن‌ها با پهپادهای ایرانی مطابقت دارد. پس از آن، پژوهش‌های نظامی، از جمله پژوهشی از مؤسسه «وست‌پوینت»، نشان دادند که موشک‌ها، قایق‌های بمب‌گذاری‌شده و مواد منفجره در اختیار حوثی‌ها ایرانی هستند. این امر نشان‌دهنده انتقال توانمندی‌های تخصصی است که امکان حمله به اهداف دوردست و تهدید کشتی‌ها در خارج از مرزهای یمن را فراهم می‌کند. این شواهد تأیید می‌کند که حوثی‌ها، مانند حزب‌الله لبنان، بازویی وابسته به سپاه قدس ایران هستند. آثار و نشانه‌های ایران در جنگ کنونی یمن، از جمله در استفاده از تونل‌ها، استحکامات و مین‌ها، آشکار است؛ و روشن شده که ایران طراح و گرداننده واقعی این جنگ است و حوثی‌ها صرفاً نیابت آن را بر عهده دارند.
از نظر سیاسی، ایرانی‌ها خود را مسئول حوثی‌ها معرفی می‌کنند و بارها به سعودی‌ها گفته‌اند که اگر خواهان دستیابی به راه‌حلی در یمن هستند، باید با آنان در تهران گفت‌وگو کنند.
در اوت ۲۰۱۸، ناصر شعبانی، از فرماندهان سپاه پاسداران، گفت: «از یمنی‌ها خواستیم دو نفتکش سعودی را هدف قرار دهند و آن‌ها این کار را انجام دادند.» در همان سال، وزارت خارجه آمریکا هيثم علی طباطبایی، فرمانده نظامی حزب‌الله لبنان، را در فهرست افراد تحت تعقیب قرار داد و اعلام کرد که او بر تشکیل نیروهای ویژه حزب‌الله در سوریه و یمن نظارت داشته است. همچنین این وزارتخانه عبدالرضا شهلایی را از فرماندهان سپاه قدس معرفی کرد که مقرش در صنعاست. وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز اعلام کرد که درآمدهایی به ارزش ده‌ها میلیون دلار از طریق واسطه‌ها و صرافی‌های ایرانی به حوثی‌ها منتقل می‌شود؛ موضوعی که وجود سازوکار منظم و فرامرزی برای تأمین مالی را تأیید می‌کند، نه کمک‌های سیاسی موردی.
پس از هدف قرار گرفتن کشتیرانی در باب‌المندب، تهران تأکید کرد که بستن تنگه باب‌المندب بخشی از راهبرد آن است. خبرگزاری رویترز نیز به نقل از منابع منطقه‌ای و ایرانی گزارش داد که فرماندهانی از سپاه پاسداران و حزب‌الله در یمن حضور دارند و به هدایت حملات دریایی، ارائه اطلاعات مربوط به اهداف و شناسایی کشتی‌ها کمک می‌کنند. ایران دیگر پنهان نمی‌کند که حوثی‌ها را مسلح می‌کند، اداره می‌کند و در چارچوب راهبرد خود در جنگ کنونی، همراه آنان می‌جنگد.