ورود مصر به جنگ

در حقیقت، انتظار می‌رفت مصر در رویارویی با ایران و نیروهای نیابتی آن در عراق و یمن، به جبهه کشورهای خلیج بپیوندد. این یکی از ضرورت‌های برقراری توازن قوای منطقه‌ای برای خود مصر است.
پس از آنکه قاهره آمادگی خود را برای مشارکت اعلام کرد، پیش‌بینی می‌کنیم این موضع رسمی مصر با تردید و انتقاد طرف‌های مختلفی مواجه شود که با آن مخالف‌اند و به آن بدبین هستند: چرا قاهره ده ماه پیش وارد عمل نشد؟ آیا موضع آن با سپرده مالی سعودی ارتباط دارد؟ یا موضوع صرفاً به وعده‌های لفظی محدود می‌شود؟
اما قاهره ناخواسته، به یکی از طرف‌های جنگ تبدیل شده است. این کشور مستقیماً هدف پرتابه‌ها قرار گرفته و پیش از آن نیز گروه‌های وابسته به ایران در یمن و عراق، آشکارا آن را تهدید کرده بودند.
مصر طی سه سال گذشته، به‌دلیل حملات حوثی‌ها به کشتیرانی در دریای سرخ، از محل درآمدهای ارزی خود هزینه پرداخته است. هزینه این حملات از پیامدهای جنگ‌های لیبی، سودان و غزه روی‌هم‌رفته فراتر رفته است. بر اساس برآوردهای بین‌المللی، قاهره سالانه حدود شش میلیارد دلار از درآمدهای کانال سوئز را از دست می‌دهد.
اقتصاد مصر با جدی‌ترین تهدید خود روبه‌روست؛ تهدیدی که از پیامدهای جنگ برای مصری‌های شاغل در خلیج ناشی می‌شود. بیش از پنج میلیون مصری در پنج کشور خلیجی کار می‌کنند و با ادامه جنگ و کاهش صادرات نفت و گاز این کشورها، ممکن است شغل و درآمدشان در معرض توقف قرار گیرد.
در دوران رهبری رئیس‌جمهوری عبدالفتاح السیسی، قاهره هیچ‌گاه برای ورود به جنگ‌ها اشتیاقی نداشته است. اما این جنگ‌های خلیج، مصر را بدون انتخاب خودش در خط آتش قرار داده‌اند. چالش پیش روی مصر فراتر از خطرهای اقتصادی و تهدید معیشت میلیون‌ها مصری است؛ ظهور ایران به‌عنوان قدرتی مسلط بر خلیج، نفوذ مصر را کاهش خواهد داد و امنیت ملی آن را به خطر خواهد انداخت.
پس از به قدرت رسیدن اخوان‌المسلمین، قاهره به عرصه رویارویی اعلام‌نشده میان دولت‌های خلیجی و نظام ایران تبدیل شده بود. در آن زمان، تهران با مجموعه‌ای از اقدامات کوشید از اخوان‌المسلمین حمایت کند و سلطه آنان بر دولت را تقویت کند.
اعلام آمادگی رئیس‌جمهوری السیسی برای ورود به جنگ، پیامی روشن به تهران می‌فرستد؛ تهرانی که از اختلافات میان کشورهای خلیج و نبود حمایت عربی بهره می‌برد؛ عواملی که خلیج را پراکنده و منزوی کرده‌اند.
اما درباره اینکه چرا مصر امروز و نه چند ماه پیش وارد عمل می‌شود، ممکن است ملاحظات قابل‌درکی در میان باشد؛ از جمله فراهم کردن فرصت برای مذاکره و آشتی و پرهیز از آنکه مصر در جبهه‌ای مشترک با واشنگتن علیه ایران ظاهر شود.
برخی می‌خواهند انگیزه‌های قاهره را به ملاحظات مالی تقلیل دهند. اما معادله فراتر از این است. قدرت گرفتن ایران به بهای تضعیف مصر تمام خواهد شد؛ مصری که برای دفاع از منافع، نفوذ و اقتصاد خود وارد عمل می‌شود. تهران بار دیگر در امور مصر مداخله خواهد کرد و به بی‌ثبات کردن آن خواهد پرداخت؛ همان‌گونه که پیش‌تر نیز چنین کرده است.
مصر همچنین از امنیت اقتصادی خود دفاع می‌کند. خسارت سالانه کانال سوئز در نتیجه اقدامات حوثی‌ها و ایران، حدود شش میلیارد دلار است؛ یعنی ۱۸ میلیارد دلار طی سه سالی که حمله به کشتیرانی و خودداری کشتی‌ها از عبور از کانال ادامه داشته است. افزون بر زیان‌های کانال، جنگ معیشت میلیون‌ها مصری شاغل در خلیج را نیز تهدید می‌کند.
پرسش نهایی همچنان باقی است: آیا مشارکت مصر معادله نظامی را در میدان تغییر خواهد داد؟ پاسخ به ماهیت و ابعاد این مشارکت بستگی دارد؛ موضوعی که منتظریم روشن‌تر شود.
از نظر سیاسی، قاهره پیامی به ایران و جهان عرب می‌فرستد: دیگر نمی‌توان در برابر جنگ ایران علیه کشورهای خلیج سکوت کرد.