از وبا تا نفت و جنگ‌‌ها

مسائل بسیاری وجود دارند که می‌توانیم درباره آنها صحبت کنیم؛ درباره روزها و ماه‌های آینده‌ای که زندگی ما و همه جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. ویروس کرونا ، دشمن شماره یک بشریت، دشمن زمان و پشت سر همه فروپاشی‌های احتمالی اقتصادی. نفت دربرابر وضعیت مجهولی قراردارد و نابسامانی آن از نظر قیمت و تولید از جمع ایران و تروریسم و ویروس برای منطقه خطرناک‌تر است که سرنوشت کشورها به آن گره خورده است. پس از ترک‌ها و ایرانی‌ها نوبت به نقش چینی‌ها در منطقه ما رسیده، از نظر تکنولوژی، سلاح و مواضع مبهم. واشنگتن جدید به دلیل خروج دونالد ترامپ از ریاست جمهوری ابهام کمتری ندارد.
پایان سال هنوز پایان جهان نیست؛ اما ما می‌دانیم چه سال ترسناکی بود. مانند جنگ دوم جهانی، همه ملت‌ها خسارت‌های جانی و اقتصادی هولناکی متحمل شدند. درس بزرگی به ما داد با عنوان: همه ما در مصیبت‌ها شریک هستیم، هرچند در دست‌آوردها شریک نیستیم. درس دوم اینکه برای محافظت از ما ارزش دانشمندان و پزشکان کمتر از بزرگ‌ترین ارتش‌ها نیست. شاید سال 2021 سال واکسن باشد پس از اینکه سال گذشته سال وبا بود.
این سال برای ایرانی‌ها بدترین بود، برنامه خفه کردن حقیقی اقتصادی و برنامه خفه کردن نظامی؛ با استقرار نیروهای روسی و حملات اسرائیلی به آنها، مواضع خود را در سوریه از دست دادند؛ 500ضربه نظامی بی آنکه توانی برای پاسخ دادن داشته باشند و در غزه و حتی یمن شکست خوردند. رسیدن الکاظمی به نخست وزیری در عراق پیشروی آنها را متوقف ساخت. پس از آغاز به رسیدن جو بایدن به ریاست جمهوری همه دژها برسرآنها خراب خواهند شد.
درسال گذشته سه کلمه در فضاهای ما تکرار شد: »کرونا«، ترامپ و بایدن. از نظر سیاسی: ویروس منجر به فروپاشی برخی نظام‌ها نشد، اما توان مالی سهمگینی را به غارت برد و اگر با همین حجم ادامه یابد موجب ورشکستگی اقتصادهای جهانی و کوچک دیگر می‌شود. نگاهی به لبنان بیاندازید، لیره آن درطول یک سال به جایی رسید که حتی ارزش کاغذی را که روی چاپ می‌شود ندارد.
ترامپ علامت تفاوت داخل امریکا و سراسر جهان بود و بیرون رفتنش خلأ بزرگی برجای می‌گذارد که دولت جدید نمی‌تواند جای آن را پرکند.
طی دوسال گذشته بسیاری چیزها تغییرکرد به همین دلیل تلاش برای فهم حوادث احتمالی آینده به تعامل مؤثر با آنها کمک می‌کند. نیاز داریم سیاست‌ها و انگیزه‌های کشورهای اثرگذارتر در منطقه‌مان را بفهمیم و حرکت جریان‌های تغییرات منطقه‌ای مانند ترکیه و ایران را پیش بینی کنیم که برسر تقسیم منطقه نفوذ خود در عراق، سوریه، لبنان، خلیج، شمال افریقا، دریای سرخ و یمن با هم رقابت می‌کنند. آیا این آشوب می‌تواند رشد کند یا مضمحل بشود؟ تا به کی؟ منازعات اقلیمی مانند مغناطیس‌اند، قدرت‌های خارجی را می‌کشند همان‌طور که درلیبی و سوریه شاهد بودیم.
کهن‌ترین نزاع‌ها هم هست؛ نزاع اسرائیلی که خلاصه و فلسطینی شد! سال جدید ما شاید سال مسئله فلسطینی باشد، و سال صلح با اسرائیل، حتی برای کسانی که هنوز به این قناعت نرسیده باشند.